Skip to main content
فهرست مقالات

روش های ابن ابی الحدید در اثبات اصالت نهج البلاغه

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (22 صفحه - از 135 تا 156)

کلیدواژه ها :

حکمت ،تشکیک ،نامه ،ابن ابی الحدید ،شرح نهج البلاغه ،دقت ،خطبه ،محسنات بدیعی ،سجع و فاصله ،اتحاد سبک ،وصی و وصایت ،وصف ،مغیبات ،تقسیم منطقی

کلید واژه های ماشینی : ابن‌ابی‌الحدید، اثبات اصالت نهج‌البلاغه، نهج‌البلاغه، سید رضی، سجع، کلام علی ( ع )، علی ( ع )، شبهه، پیشگوییها جهت اثبات اصالت نهج‌البلاغه، ادبی

یکی از شرحهای مشهور نهج البلاغه، شرح ابن ابی الحدید معتزلی است. شرح ابن ابی الحدید به لحاظ ادبی و تاریخی ممتاز است و بایستی بدین ویژگی‌ها معرفی شود. ابن ابی‌الحدید در شرح خود افزون بر انجام تفسیرهای معمول در حوزه مفردات و جملات نهج البلاغه ـ که غالبا رنگ بلاغی و کلامی هم دارد ـ از راههای مختلف اصالت نهج البلاغه را اثبات کرده است. برخورد ایجابی با اصیل بودن نهج البلاغه و در نتیجه نشان دادن برتری‌های کلام علی(ع) بر سخنان سخنوران مهم عرب، تحلیل کلام علی(ع) با استفاده از قاعده‌های ادبی و به عبارتی استناد به وحدت سبک و اسلوب در نهج‌البلاغه ـ در عین قائل بودن به تواتر بخشهایی از این کتاب ـ و طرح شبهه‌های وارد شده بر نهج‌البلاغه و پاسخگویی به آنها، از جمله راههایی است که ابن ابی الحدید در اثبات اصالت نهج البلاغه پیموده است. این مقاله بر آنست که مهمترین کوششهای ابن ابی الحدید را در زمینه‌های یاد شده بررسی کند.

خلاصه ماشینی:

"در خطبه 166 نیز به توصیف طاووس پرداخته و شگفتیهای موجود در این پرنده را یاد می‌کند و از جمله می‌فرماید: «و من اعجبها خلقا الطاووس الذی اقامه فی احسن تعدیل و نضد الوانه فی احسن تنضید»، اینک پرسشی که مطرح است آنکه آیا قوم عرب از وجود چنین پرندگانی به ویژه طاوس اطلاع داشته و آیا این توصیفات در آن روزگار متداول بوده است؟ ابن ابی الحدید در شرح خطبه 166 به طرح همین اشکال پرداخته و می‌نویسد: «اگر بگویی که طاووس کجا و مدینه کجا و عرب کجا و این پرنده کجا به گونه‌ای که امیر مؤمنان (در مقام توصیف) بفرماید: این حقیقت را از روی مشاهده می‌گویم، نه چون کسی که بر اساس نقل ضعیفی سخن بگوید ـ یعنی توصیف وضعیت آمیزش و بارداری طاووس ـ که گفتن این سخنان برای کسی امکان ندارد و حتی برای کسانی که طاووس‌های زیادی در خانه داشته، و مدت زیادی با طاووس سر و کار داشته‌اند به ندرت ممکن می‌شود، در پاسخ می‌گویم که امیر مؤمنان طاووس را در مدینه مشاهده نفرمود بلکه آن را در کوفه مشاهده کرد و در آن روزگار از سراسر عالم و از ناحیه پادشاهان هدایای گوناگونی به کوفه سرازیر می‌گشت و مشاهده طاووس و توصیف دقیق او برای علی(ع) امری بعید به شمار نمی‌رود» (9/270)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.