Skip to main content
فهرست مقالات

ذوالقرنین در میان نور و ظلمت

نویسنده: ؛

پاييز 1380 - شماره 31 علمی-پژوهشی (14 صفحه - از 113 تا 126)

کلید واژه های ماشینی : ذو القرنین ،ذو ،القرنین ،اسکندر افرودیسی ،ظلمت ،فیلیپ با اسکندر افرودیسی ،عرفانی ،مفسران قرآن ،نور و ظلمت ،رساله‌های حکمت و اخلاق ،الدین ،شخصیت‌های تاریخی ،افرودیسی ،الله ،شخصیت اسکندر ،القرنین مذکور در قرآن ،پسر فیلیپ با اسکندر ،حقیقت مرتبهء ،شعر عرفانی ،مرتبهء ،سید قطب ،بن ضحاک ،سایهء حکمت ،ابو الفرج ،ابن عنبه ،ابن القفطی ،ابو الفتوح ،اهتمام ،پرده رازی ،الدین محمد

کامل و یا صاحب مقام«برزخیهء کبری»است که این مقاله به بررسی آن ختم می‌شود.از جمله شخصیت‌های در قرآن از آنها یاد شده،ذو القرنین می‌باشد و بنا به استوارترین نظریه‌ای که‌ تاکنون دربارهء او داده شده،با کوروش هخامنشی(539-560 ق.م)یکی دانسته شده است.اما مفسران قرآن‌ شخصیت‌های تاریخی دیگری از قبیل:فریدون،جمشید،عبد الله بن ضحاک،هرمس و اسکندر یونانی(پسر فیلیپ)را نیز به جای او نشانده‌اند. در قرآن از وی به دو صفت مهرورزی و دادگستری یاد شده و در احادیث جنبه‌های دیگری از شخصیت او آشکار شده است.اما با کمال شگفتی،تمام صفات مذکور از سوی مفسران به اسکندر نسبت داده‌ شده و اسکندر را ذو القرنین پنداشته‌اند:که در غالب متون تفسیری و در رساله‌های فلسفی و اخلاقی و هم در منابع عرفانی اسلامی به وفور آمده است و به تدریج چنان اقوام یافته که گاه در مقابل نظرات دیگر مخالفت و مقاومت شده است.اما اطلاعات تاریخی اخیر،چنین نظری را محل تردید قرار داده است.شخصیت‌هایی که‌ اسکندر از این راه در طول تاریخ به خود گرفته است،عبارتند از:1-شخصیت سیاسی با مکانت پادشاهی‌ 2-حکیمی بارع که سایهء حکمت و اندیشهء والای او بر سراسر رساله‌های حکمت و اخلاق مشهود است و این نفوذ از مباحث عالیهء معرفت النفس گرفته تا علم تدبیر منزل و سیاست مدن را دربرگرفته: 3-سیمای عرفانی؛که شواهد فراوانی در شعر عرفانی دارد.به گمان نویسندهء این مقاله،این اشتباه تاریخی‌ سه دلیل عمده داشته است:1-شکست ایران از اسکندر2-اولین کسی که اسکندر را همان ذو القرنین‌ دانست،ابن سینا بود و بنا به بزرگی شخصیتی،اشتباهش نیز بزرگ و لذا تاثیرگذار بود.3-شخصیت اسکندر پسر فیلیپ با اسکندر افرودیسی اختلاط یافته است.نظر به این تسامحات،عدم اصالت این داستان‌پردازی‌ها روشن می‌گردد،اما در پس این پرده رازی است و حقیقتی؛و آن اینکه،ذولقرنین در حقیقت مرتبهء انسان

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.