Skip to main content
فهرست مقالات

تحلیلی بر مسئله تعین ناقص در عرصه انتخاب میان نظریه های علم تجربی

نویسنده:

ISC (20 صفحه - از 23 تا 42)

کلیدواژه ها :

تعین ناقص ،انتخاب نظریه ،هم‌ارزی تجربی ،ثمربخشی نظریه

کلید واژه های ماشینی : تعین ناقص، انتخاب میان نظریه‌های علم تجربی، نظریه، بینه‌های، عرصه انتخاب میان نظریه‌های علم، انتخاب میان نظریه‌های هم‌ارز رخ، نظری، تعین ناقص در عرصه انتخاب، مسئله تعین ناقص در عرصه، انتخاب، قوی، مشاهدتی، حوزه انتخاب میان نظریه‌های هم‌ارز، بیان قوی تعین ناقص، نظریه هم‌ارز تجربی، عرصه انتخاب میان نظریه‌های هم‌ارز، تز، توصیف، علم، انتخاب میان نظریه‌ها تعین ناقص، میان نظریه‌ها تعین ناقص رخ، تعین ناقص رخ، بیانهای تعین ناقص در عرصه، بینه‌های غیر تجربی، تز قوی هم‌ارزی تجربی، تز قوی تعین ناقص، فیزیکی، عرصه انتخاب میان نظریه‌ها تعین، تز تعین ناقص، حالت

مسئله تعین ناقص،از مسائل مهم در فلسفه علم محسوب می‌شود که در حوزه انتخاب‌ میان نظریه‌های هم‌ارز رخ می‌نماید.در این مقاله ضمن توصیف هم‌ارزی،از چهار جنبه منطقی،بینه‌ای،نظری و تجربی،سه قرائت متفاوت-ضعیف،قوی و قویتر-از تعین ناقص بیان گردیده است.همچنین با فرض رخ دادن هرکدام از بیانهای تعین‌ ناقص در عرصه انتخاب میان نظریه‌های علم تجربی،رویکردهای مناسبی را که در هر حالت بایستی برگرفته شود،مورد بررسی قرار گرفته است.مبتنی بر تاریخ علم و همچنین به شیوه مستدل،نشان داده شده است که در بیانهای ضعیف و قوی تعین‌ ناقص-که امکان رخداد آنها در وضعیت واقعی علم بیشتر است-،می‌توان با استناد به‌ مزیت‌هایی همچون‌"ثمربخشی نظریه‌"به انتخاب یک نظریه از میان هم‌ارزهایش‌ دست زد.

خلاصه ماشینی: "(لازی،7731،ص 15) بنا به اذعان کپرنیک،این دو نظریه هم‌ارز تجربی می‌باشند و در زمان کپرنیک مشاهده تجربی‌ سرنوشت‌سازی-در تطابق با امر واقع-وجود نداشته است که انتخابی میان آن دو صورت دهد،اما همواره دانشمندان منتظر رخدادی تجربی بوده‌اند که این دو نظریه را از حالت هم‌ارزی تجربی خارج‌ نماید و انتخاب یکی از آنها را متعین سازد. نیوتن اسمیت عنوان می‌کند:«چه‌ بسا نظریه‌های رقیبی بتوانند موجود باشند که هیچ داده‌ی نتواند بین آنها تصمیم بگیرد و چه بسا همه‌ نظریه‌ها توسط همه بینه‌های مشاهدتی ممکن‌ (possible) و موجود (Actual) تعین ناقص بیابند،که بر طبق این تز قوی تعین ناقص‌ (SUT) :برای هر نظریه علمی‌ T یک نظریه رقیب ناسازگاری‌ (incompatible) وجود دارد که هم‌ارز تجربی آن تلقی می‌شود» (Smith,2000,p. از سؤالات دیگری که در بحث تعین ناقص می‌توان مطرح نمود،این است که آیا تعین ناقص با هر بینه‌ای اعم از تجربی و یا غیر تجربی،صورت می‌گیرد؟به عبارت دیگر آیا با هر بینه شامل هر نوع داده- ای-مشاهدتی و یا غیر مشاهدتی-مسئله تعین ناقص رخ می‌دهد؟؛بدین مفهوم که دوتا نظریه‌ موجود باشند که نه تنها با داده‌های تجربی یا مشاهدتی به یکسان سازگار باشند بلکه بینه‌های غیر تجربی نیز در پذیرش و انتخاب از میان نظریه‌ها به یکسان آنها را حمایت کنند. نیوتن اسمیت به اینگونه تزی اشاره می‌نماید که: برای هر نظریه‌ T 1 نظریه رقیب ناسازگار T 2 دیگری وجود دارد که نه تنها هم‌ارز تجربی آن‌ محسوب می‌شود بلکه همچنین از نظر بینه‌ای نیز هم‌ارز است؛بدین مفهوم که هردو نظریه‌ به یک اندازه و به طور معادل از اصول معرفتی رایج پوششگر انتخاب نظریه،بهره‌مند می‌باشند. اگر بیان قوی تعین ناقص رخ دهد،بدین مفهوم است که تجربه شایستگی لازم برای انتخاب یک‌ نظریه از میان نظریه‌های دیگر را ندارد؛زیرا این نظریه‌ها همواره می‌توانند تبیینگر مشاهدات تجربی‌ باشند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.