Skip to main content
فهرست مقالات

مبانی و محدوده فقهی تجدید نظر در احکام قضایی

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (16 صفحه - از 171 تا 186)

کلیدواژه ها :

حکم قضایی ،نقض ،تجدیدنظر ،موازین شرعی ،دادگاه بدوی ،دادگاه عالی ،مترافعین

کلید واژه های ماشینی : حکم، قاضی، فتوای مرجع تقلید مترافعین، نقض، فتوای مرجع تقلید، فتوای مرجع تقلید اصحاب دعوی، رأی، اجتهادی، تجدیدنظر، احکام شرعی قابل تجدیدنظر

از نظر فقه امامیه مسلم است که رأی صادر شده اگر چه قاضی آن واجد شرایط باشد در صورت مخالفت با احکام شرعی قابل تجدیدنظر و نقض می‌باشد ولی مقصود از مخالفت با احکام شرعی چیست؟ آیا این نقض‌پذیری تنها در صورتی است که با احکام ضروری و قطعی شرعی در مخالفت باشد؟ و یا اگر رأی صادره بر اساس مبانی اجتهاد نیز نباشد، قابل نقض است؟ آنچه مسلم است نقض‌پذیر بودن رأی در این دو صورت است ولی آنچه این مقاله عهد‌ه‌دار بیان آن می‌باشد این است که رأی صادره حتی اگر با فتوای مرجع تقلید اصحاب دعوی و یا با نظر اجتهادی قاضی دیگر در مخالفت باشد، قابل نقض است.

خلاصه ماشینی: "امام می‌فرماید: در بین خودتان هر کس عالم و عارف به احکام ما می‌باشد او را قاضی خود قرار دهید و دعاوی خودتان را نزد او ببرید و برای حکمش نیز ارزش و اعتبار قائل باشید و اگر کسی حکم او را قبول نکرد ـ یعنی در واقع برای آن اعتبار قائل نشد ـ و سراغ قضات جور و دستگاه حکومت رفت، رد بر امام (ع) و پیامبر (ع) و نتیجتا رد بر خدا کرده و تا حد شرک پیش رفته است، و اما اگر کسی در جستجوی حکم صحیح الهی در قضیة مورد نزاع و در راستای رسیدن به همان حکمی که مورد نظر امام (ع) است از حاکم شرع واجد شرایط و صفات مندرج در روایت عمر بن حنظله می‌خواهد که رسیدگی مجدد نماید، چگونه می‌توان گفت رد بر حاکم و رد بر امام کرده است؟ (مهرپور، 1372، ص 180) دلیل پنجم: لزوم هرج و مرج طبق این دلیل اظهار می‌شود که به طور کلی هرج و مرج و اختلال در نظام جایز نیست و اگر حکم حاکمی به صرف اختلاف با فتوای مرجع تقلید مترافعین یا با نظر اجتهادی قاضی دوم قابل نقض باشد، لازم می‌آید هیچگاه حکم و رأی صادر شده در محاکم، به مرحله اجرا نرسد و الزام آور نگردد و بدین ترتیب موجبات اختلال در نظام و هرج و مرج پدید آید (آشتیانی، 1363، ص 55)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.