Skip to main content
فهرست مقالات

رویکردی جامعه شناختی به حقوق کار ایران

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (30 صفحه - از 71 تا 100)

کلیدواژه ها :

حقوق کار ،جامعه شناسی کار ،روابط کار ،رویکرد جامعه شناختی ،رویکرد صورت گرایانه ،نظریه اجتماعی ،حقوقی

کلید واژه های ماشینی : حقوق، قرارداد، حقوق کار، جامعه، اجتماعی، کارگران، اقتصادی، جامعه‌شناختی، کار، روابط کار

مقاله‌ای که پیش روی شماست در صدد بررسی حقوق و روابط کار با رویکردی خاص است: رویکردی جامعه شناختی که بر آن است که باید مساله روابط کار را به طور همه جانبه مورد مطالعه علمی , عینی و هنجارین قرارداد، تا بتوان به تنظیم کارآمدتر، سودمندتر، بادوام تر و عادلانه تر این روابط دست یافت. پس از اشاره به مبانی، پیشینه تاریخی و پیدایش و تحول حقوق کار در ایران، به تحلیل علمی و همه جانبه روابط کار پرداختیم، تحلیلی که باید بر مطالعات روانشناسی اجتماعی، اقتصادی، جمعیت شناختی و جامعه شناختی مبتنی باشد. آنگاه نمونه‌ای از مطالعات جامعه شناختی را از ماکس وبر، امیل دورکیم، کارل رنر و ژرژ گورویچ، که به تحلیل روابط و حقوق کار پرداخته‌اند، نشان داده‌‌ایم. سرانجام، با بررسی انواع هنجارهای مطرح در قلمرو روابط کار، بر این موضع تأکید کرده‌‌ایم که مطالعات عینی و علمی کافی نیست و باید به اسناد و مدارک مشتمل بر هنجارهای دینی، ملی، عرفی و قومی، و نیز بین‌المللی توجه و مراجعه کرد. نتیجه‌ای که از این مطالعه به دست می‌آید, این است که اگر سه مضمون اصلی نظریه‌های اجتماعی ـ حقوقی را یعنی اصل ارتباط و همبستگی حقوق و جامعه، اصل هماهنگی دگرگونی‌های اجتماعی و حقوقی, و اصل توجه مؤثر و واقعی به نقش عوامل فرا حقوقی بپذیریم، ناگزیر باید روابط و حقوق کار» را در چشم اندازی گسترده و همه جانبه در نظر گرفت و از فردگرایی و صورت گرایی افراطی دست کشیده، به آثار و پیامدهای قواعدی که در این قلمرو وضع می‌کنیم، در سطح جامعه گروه‌های اجتماعی و جامعه بزرگ) نیز بیندیشیم. سرانجام تلاش کرده‌‌ایم نوعی رویکرد "پوزیتیویستی هنجارین" را در برابر رویکرد "سنتی صورتگرا" تقویت کرده، موجه نماییم.

خلاصه ماشینی:

"دلیل دیگر اهمیت این رشته، این است که در پیشینه حقوق کار ایران (مهر، ۱۳۵۰، ص۲۸ به بعد ؛ هاشمی ۱۳۷۰، ص ۳۷ـ ۵۸ و عراقی ۱۳۸۲، ص۶۵ ـ۸۰) فراز و نشیب‌هایی رخ نموده است، که ‌این رشته حقوقی را به عنوان موضوعی شایسته و بایسته برای بررسی جامعه‌شناسی حقوق و به ویژه "جامعه شناسی معرفت‌های حقوقی"[1]، ممتاز و متمایز می‌گرداند؛ عرصه کشمکش میان دیدگاههای بیشتر جزمی، صورتگرا و سنتی از یک سو و دیدگاه‌های اجتماعی، نوگرا و تحول‌گرا از سوی دیگر؛ چالشی میان تفکری که خود را پاسدار ارزش‌های مذهبی، اخلاقی و حقوقی می‌داند و اندیشه‌ای که پیوسته در نظر گرفتن نیازهای نوین اجتماعی و اقتصادی و برآوردن آنها را امری بایسته و گریز ناپذیر می‌انگارد. اکنون به جهت اهمیت موضوع شناسی در بررسی‌های حقوقی که معمولا در حقوق سنتی و حتی نوین ایران از آن غفلت می‌شود، یا به حد کافی به آن توجه نمی‌شود، به برخی از مهم‌ترین ویژگی‌های حقوق و روابط کار اشاره می‌کنیم: 2ـ1ـ جنبه حمایتی حقوق کار آیا مساوی انگاشتن دو طرف قرارداد، یک واقع گرایی است یا واقعیت این است که دو طرف رابط کار، یکسان نیستند و اگر کارفرمایان را به رعایت برخی از شرایط و شروط الزام نکنند، قرارداد هایی با شرایط و شروط ستم آلود با کارگران خواهند بست و در محنت و سیه روزی را بر آنان خواهند گشود ؟ آیا این نخستین بار است که در حقوق و نظام‌های حقوقی به حمایت از طرف ضعیف یا ستمدیده یک قرارداد خصوصی، شروطی الزامی می‌شود؟ آیا کراهت تلقی رکبان، منع ربا، منع احتکار مایحتاج عمومی، قلع شجرة سمرة بن جندب، ممنوعیت شرط نامشروع در معامله، عدم نفوذ تصرفات مریض در مرض مشرف به موت و محدودیت حق وصیت تملیکی به ثلث مال موصی و صدها مانند آن، مصداق‌هایی از دخالت قانون‌گذار در روابط حقوق خصوصی نیست؟ پس آنچه مهم است، اثبات آن مصلحت و ضرورت و هدف اساسی است. 35- Konefsky, Samuel; “Oliver Wendell Holmes”; in: International Encyclopedia of Social Sciences, The Macmillan Company and The New York , Free Press, Vol. 6, 1968."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.