Skip to main content
فهرست مقالات

اجتهاد بر بنیان مصلحت اندیشی

نویسنده:

(4 صفحه - از 59 تا 62)

خلاصه ماشینی:

"نویسنده از زبان فقهای نامدار اهل سنت برای تأیید موضع خویش شاهد می‌آورد؛ از جمله به سخن ابو حامد محمد غزالی و طوفی حنبلی اشاره می‌کند که «در هنگامه تعارض میان مصلحت با حکمی که بر نص یا اجماع مبتنی است، اگر آن مصلحت غالب باشد، مصلحت را باید برگزید و نص یا اجماع را وانهاد؛ چرا که در این حالت در واقع تعارض میان دو مصلحت است: مصلحت حکم نص یا اجماع و مصلحتی که هم اکنون پیدا شده است» (ص 11 کتاب). این مسأله دامنه بحث را به یک اصل مهم اعتقادی می‌کشاند که آیا احادیث پیامبر اکرم همه از وحی است یا بخشی از آنها نتیجه اجتهادات شخصی آن بزرگوار می‌باشد؟ گروهی از علمای اهل سنت بر این باورند که پیامبر (ص)، دست کم در چهارچوب احکام شریعت، جز از وحی نمی‌گوید و از خود رأیی ندارد (ما ینطق عن الهوی، ان هو الا وحی یوحی). اما آقای عبدالمنعم النمر گمان دارد که این آیات تنها شامل قرآن می‌شود و هیچ دلیلی در دست نیست که ثابت کند هر سخنی از پیامبر وحی است و یا خداوند در همه اقوال و احکام آن حضرت را از خطا مصون می‌دارد (ص 38 به بعد)و از این روست که در روایات اهل سنت مکرر می‌بینیم که پیامبر (ص) برای حفظ مصلحت مسلمین معامله یا معاهده‌ای را مجاز یا ممنوع می‌شمارد و آنگاه که در عمل، خلافش معلوم می‌شود حکم را تغییر می‌دهد. البته آقای عبدالمنعم النمر خود نیز معترف است که ضرورت دین و مسلمات فقه را همیشه و در هر جا باید نگهداشت و مصلحت اندیشی و رعایت عرف و عادات تنها بدانجا اعتبار دارد که اصلی از این اصول را زیر پا نگذارد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.