Skip to main content
فهرست مقالات

درآمدی بر فلسفه آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران

نویسنده: ؛

تابستان 1382 - شماره 4 (40 صفحه - از 9 تا 48)

کلید واژه های ماشینی : آموزش و پرورش ،فلسفه آموزش و پرورش ،تعلیم و تربیت ،فلسفه تعلیم و تربیت ،تعلیم و تربیت اسلامی ،ناظر ،روش‌های تعلیم و تربیت ،اصول آموزش و پرورش ،روش‌های آموزش و پرورش ،پرورش جمهوری اسلامی ،تربیت اسلامی ،مفهوم تعلیم و تربیت ،جریان تعلیم و تربیت ،مفهوم اساسی آموزش ،متون اسلامی ،اصول تعلیم و تربیت ،گزاره‌های واقع‌نگر ،مفهوم تربیت ،مفهوم تعلیم ،هدف و مفهوم اساسی ،گزاره‌های تجویزی ،گزاره‌های واقع‌نگری ،نظام آموزش و پرورش ،هدف غایی تربیت ،گزاره‌های توصیفی ،نیازهای اساسی ،هدف غایی تعلیم ،اندیشه اسلامی ،فراهم ،اکتفا به متون

راهنمای عمل را در آموزش و پرورش معلوم می‌کنند.با توجه به اقسام سه‌گانه این نوع مبانی،اصول‌ آموزش و پرورش،در سه محور اصول انسان‌شناختی،معرفت‌شناختی و ارزش‌شناختی مطرح گردیده‌ است. مبانی نوع سوم:شامل گزاره‌های واقع‌نگری است که دسترسی به روش‌های آموزش و پرورش را میسر می‌گرداند.این دسته از مبانی،به طور غالب،ناظر بر گزاره‌های تجربی است و از همین رو،فراهم‌ آوردن و استفاده از داده‌های تجربی،در آن نقش اساسی ایفا می‌کند.در این قسمت،نمونه‌ای از مبانی‌ و روش‌های آموزش و پرورش توضیح داده شده است. با نظر به چارچوب و معیارهای به دست آمده،تحلیل‌هایی نقدگونه در مورد وضع رایج آموزش و پرورش مطرح گردیده است.این تحلیل‌ها شامل روش‌شناسی یافته‌های تجربی مؤثر بر آموزش و پرورش، مهارت‌گرایی در آموزش فنی و حرفه‌ای،گرایش به فن‌آوری اطلاعات و جریان اصلاحات در آموزش‌ و پرورش است. این مقاله را آقای دکتر خسرو باقری دانشیار دانشگاه تهران نوشته و در اختیار فصل‌نامه قرار داده‌ است که از ایشان قدردانی می‌شود.تحلیل پیشینه نشان داده است که سه رویکرد در تدوین اندیشه اسلامی در باب آموزش و پرورش‌ اسلامی وجود دارد:اعراض کلی از فلسفه و اکتفا به متون دینی،تکیه بر نظام‌های فلسفی مسلمانان و استفاده از فلسفه به مثابه روش و ساختار برای مطالعه متون دینی.در تحقیق حاضر نیز رویکرد سوم اتخاذ شده است. در روش‌شناسی تحقیق،الگوی پیشنهادی ویلیام فرانکنا برای تحلیل فلسفه‌های آموزش و پرورش، مورد بررسی و بازسازی قرار گرفته و شکل بازسازی شده آن،در صورت‌بندی فلسفه آموزش و پرورش‌ به کار گرفته شده است. در اشاره به یافته‌های تحقیق،قابل ذکر است که در تحقیق حاضر،مفهوم گسترده‌ای از"مبانی آموزش‌ و پرورش‌"مورد نظر بوده است که ناظر بر گزاره‌های توصیفی و تبیینی است و در سه دسته،مورد بحث‌ قرار گرفته است:نقش مبانی نوع اول در تعیین هدف و مفهوم اساسی آموزش و پرورش،نقش مبانی نوع‌ دوم در تعیین اصول آموزش و پرورش و نقش مبانی نوع سوم در تعیین روش‌های آموزش و پرورش‌ آشکار می‌گردد. مبانی نوع اول:شامل گزاره‌های هستی‌شناختی و انسان‌شناختی و ارزش‌شناختی است که هدف و مفهوم اساسی آموزش و پرورش را مشخص می‌کند.در این قسمت،"حیات پاک‌"به منزله هدف غایی‌ آموزش و پرورش پیشنهاد شده است.حیات پاک متضمن تحولی در ابعاد فردی و اجتماعی زندگی‌ آدمی،براساس گرویدن به خداست.در این‌گونه از زندگی،جسم و جان فرد و نیز عرصه حیات جمعی، از پلیدی به پاکی می‌گراید.حیات پاک مستلزم آن است که فرد در جسم،به پاکی،سلامت و قوت نایل‌ گردد،در اندیشه،به اعتقادهای درست دست یازد،در گرایش و اراده،حرکتی معطوف به خیر بیابد و در عرصه حیات جمعی،غنا،عفت و عدالت/رأفت فراهم گردد.مفهوم اساسی آموزش و پرورش،ناظر بر جریان ربوبی شدن آدمی است؛جریانی دو سویه از ناحیه مربی و متربی که با نظر به آن،معلم‌محوری و شاگردمحوری،هر دو به سبب یک سویگی،غیر قابل قبول‌اند. مبانی نوع دوم:شامل دسته‌ای از گزاره‌های انسان‌شناختی،معرفت‌شناختی،و ارزش‌شناختی است‌ که اصول آموزش و پرورش را معین می‌سازند.مقصود از اصول،گزاره‌های تجویزی است که قواعدتاکنون،به صراحت و به صورت مدون,فلسفه‌ای برای آموزش و پرورش کشور ما مشخص نگردیده‌ است.با توجه به نقش بنیادی و هدایت کننده فلسفه آموزش و پرورش,آشکار است که تدوین چنین‌ فلسفه‌ای,شرط لازم و اجتناب‌ناپذیر تأمین انسجام فکری و عملی در سطوح تصمیم‌گیری و نیز اجرایی‌ آموزش و پرورش است. محقق،در پی فراهم آوردن صورت‌بندی اولیه‌ای برای فلسفه آموزش و پرورش کشور،عناصر و چارچوب اساسی چنین فلسفه‌ای را در اندیشه اسلامی،که بستر اصلی فرهنگ جامعه محسوب می‌شود، جستجو کرده است.سؤال‌های اصلی تحقیق،ناظر بر آن است که آموزه‌های اساسی اسلامی در ابعاد هستی‌شناختی،معرفت‌شناختی و ارزش‌شناختی مشخص گردد و بنا به اقتضای آن‌ها،مفهوم تعلیم و تربیت،هدف،مبانی،اصول و روش‌های آن معین شود و نقش این مجموعه،یه منزله یک چارچوب‌ معیاری،در تحلیل و نقد وضع جاری آموزش و پرورش تشریح گردد.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.