Skip to main content
فهرست مقالات

نظریه پردازی و مقیاس سازی برای سنجش نظام ارزشی دانش آموزان نوجوان ایران

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (26 صفحه - از 33 تا 58)

کلید واژه های ماشینی : جهانی­شدن، ارزشهای، جوانان، نوجوانان، مقیاس، نظام ارزشی، سنجش نظام ارزشی دانش‌آموزان نوجوان، سنجش نظام ارزشی، نظام ارزشی دانش‌آموزان نوجوان ایران، مقیاس سنجش نظام ارزشی

فرآیند و طرح "جهانی­شدن" که از اواخر جنگ جهانی دوم، با عنوانهای گوناگون در کشورهای پیشرفتة صنعتی غرب ظهور کرده با گذشت زمان، سرعت و دامنة بیشتری یافته است، به­گونه­ای که از دهة ١٩٩٠ به یکی از چالشهای اساسی بشری مبدل شده و بر نظام ارزشی و هویت مردم و به­ویژه نوجوانان و جوانان، تأثیری عمیق گذاشته است. نظام ارزشی یا مجموعة کیفیتهای مطلوب و درونی در ساختار روان­شناختی فرد، به عنوان اساسی­ترین لایه­های شخصیت و هویت جوانان، شکل­دهندة پایه­های نظام نگرشی و رفتاری آنان است. مطالعات جدید در بارة نظام ارزشی را که روان­شناسان اجتماعی غرب صورت داده­اند الزاما نمی­تواند بدون توجه به مطالعات ملی در سایر فرهنگها، از جمله در فرهنگ ایرانی، مورد پذیرش قرار گیرد. همچنین، از آنجا که ارزشهای فرهنگ آنگلو- امریکن، با عنوان ارزشهای جهانی، به همه­جای دنیا و از جمله کشور ما رسوخ می­کند، جا دارد که نظام ارزشی دانش­آموزان نوجوان ایرانی و تأثیر جهانی­شدن بر این ارزشها مورد مطالعه قرار گیرد. مبنای نظری اصلی نظام ارزشی مورد بحث ما آن است که اساسیترین ارزشهای فرهنگ ایرانی- اسلامی را در مقابل ارزشهای مخالف آن قرار دهیم و، با توجه به مطالعات انجام شده در این زمینه و پس از دستیابی به یک نظام ارزشی فراگیر، دریابیم که نوجوانان دانش­آموز ایرانی، بر حسب نزدیکی یا دوری از فرهنگ اصیل ملی خود چه جایگاهی دارند. برای ساختن مقیاس سنجش نظام ارزشی نیز سعی کرده­ایم با بهره­گیری از مطالعات و مقیاس­سازیهای روان­سنجی، ابزار بومی مناسبی تهیه و این مقیاس را روایی­یابی کنیم. بر این اساس، در بخش اول پژوهشی با عنوان "بررسی تأثیر نحوة نگرش دانش­آموزان دبیرستانی و پیش­دانشگاهی ایران به جهانی­شدن و تأثیر آن بر ارزشها و هویت دینی و ملی آنان" که در حال اجرای آن هستیم، ابزاری برای سنجش نظام ارزشی ساخته­ایم. روایی­یابی این مقیاس، اولا با استفاده از نظر متخصصان روی یکایک گویه­های آن، ثانیا با اجرای مقیاس روی یک نمونة آزمایشی ٥٦٨ نفری از دانش­آموزان دبیرستانی و پیش­دانشگاهی و با مطالعات تحلیل عاملی روی نتایج حاصله، صورت گرفته است. در این مقیاس، ده ترجیح در نظام ارزشی و نیز محتوا و شدت جهت­گیری ارزشی در ده مقولة ارزشهای فردی، ارزشهای خانوادگی، ارزشهای اقتصادی، ارزشهای سیاسی، ارزشهای اجتماعی، ارزشهای هنری، ارزشهای علمی و نظری، ارزشهای دینی، ارزشهای ملی، و ارزشهای جهانی­شدن مشخص شده است. در این مقاله، پس از توضیح و تبیین مفاهیم جهانی­شدن و نظام ارزشی، مقیاسی را که برای "سنجش نظام ارزشی" ساخته­ایم، ارائه کرده، نتیجة مطالعات روایی­یابی و پایایی این مقیاس را توضیح داده­ایم.

خلاصه ماشینی: "تحقیقات دیگر نیز (از جمله: برجعلی، ١٣٧٩؛ سعادت، ١٣٧٥؛ طالبی، ١٣٧٥؛ خنجری، ١٣٧٢؛ گیلک، ١٣٧٢؛ و شمسیان، ١٣٧١) نشان می­دهد که محتوای ارزشی، نظام ارزشی، و ترجیح ارزشی گروههای وسیعی از جوانان متفاوت از انتظاراتی است که بزرگسالان متعهد به ارزشهای کلاسیک دینی و ملی ما دارند. به این ترتیب، فرض ما در طرح پژوهشی "بررسی تأثیر نحوة نگرش دانش­آموزان دبیرستانی و پیش­دانشگاهی ایران به جهانی­شدن و تأثیر آن بر ارزشها و هویت دینی و ملی آنان" این است که، با وجود ثبات نسبی تاریخی نظام ارزشی در جامعه و فرهنگ ایرانی، این ثبات به دلیل هجوم ارزشهای جهانی و غربی از بیرون و به دلیل ندانم­کاریها و بدفهمیها و خطاکاریهای موجود در درون، دچار تزلزل شده است و جوانان کشور، به­ویژه آنان که به تحصیلات بالاتر دست­می­یابند، بیشتر در معرض این تزلزل هستند. مقیاس سنجش نظام ارزشی مقیاس سنجش نظام ارزشی، بر اساس مبانی نظری ارائه­شده در این مقاله و به­صورت پرسشنامه­ای که حاوی ٩٠+٤٥ پرسش برای سنجش ده مقولة پایه­ای در نظام ارزشی شخص در حوزه­های گوناگون فردی، خانوادگی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، هنری، علمی و نظری، دینی، ملی، و جهانی است ساخته شده و روی یک نمونة آزمایشی ٥٦٨ نفری از دانش­آموزان دبیرستانی و پیش­دانشگاهی به اجرا درآمده است تا، علاوه بر روایی محتوا و روایی سازة آن که از طریق بررسیهای نظری و تخصصی تأمین شده بود، با کمک مطالعات تحلیل عاملی روی نتایج حاصله، روایی آن از جنبة تحلیل آماری نیز مورد اطمینان قرار گیرد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.