Skip to main content
فهرست مقالات

هرمنوتیک و حافظ

نویسنده:

علمی-پژوهشی (10 صفحه - از 107 تا 116)

کلیدواژه ها :

تأویل ،هرمنوتیک ،گادامر ،حافظ ،ماخر

کلید واژه های ماشینی : هرمنوتیک، حافظ، گادامر، شعر حافظ، متن، نقد ادبی، نقد ادبی هرمنوتیک، هرمنوتیک و حافظ، اصل قطعیت معنی سخن، خواننده

یکی از روش‌های مدرن نقد ادبی هرمنوتیک یا علم تفسیر و تأویل متن است. این روش دارای دو دوره کاملا مجزا از هم است: 1ـ هرمنوتیک سنتی که در آن از اصل قطعیت معنی سخن گفته می‌شود. معروف‌ترین فرد این دسته، شلایر ماخر است. 2ـ هرمنوتیک جدید که معنا را همان چیزی می‌داند که خواننده درک می‌کند. از این گروه نیز گادامر و آیزر معروف هستند. هر چند می‌توان شعرهای حافظ را از دید مکاتب مختلف نقد ادبی مثل نقد فرمالیستی و اسطوره‌گرا بررسی کرد؛ اما یکی از بهترین روش‌های تحلیل شعر او هنوز هم روش هرمنوتیکی است.

خلاصه ماشینی:

"( جوئل واینسهایمر، 1381، ص 35 و احمدی، بابک، 1370، ج 2، ص 529 ) مثلا در بیت زیر: به جان دوست که غم پرده بر شما ندرد گر اعتماد بر الطاف کارساز کنید ( دیوان، 165 ) گویا حافظ به چنین پرسشی پاسخ داده است که: برای نجات از غم چه باید کرد؟ به این ترتیب، طبق نظر گادامر، گاهی ما از متن چیزی می‌پرسیم و او به ما جواب می‌دهد؛ مثل این بیت که انگار از حافظ پرسیده باشیم: چرا خرقه می‌پوشی؟ و او جواب دهد که: خرقه‌پوشی من از غایت دین‌داری نیست پرده‌ای بر سر صد عیب نهان می‌پوشم ( دیوان، 234 ) و گاه متن از ما پرسشی می‌کند که باید به آن جواب دهیم. مثال دیگر این بیت از حافظ است که: به جان دوست که غم پرده بر شما ندرد گر التفات بر الطاف کارساز کنید ( دیوان، 165 ) حافظ شعر را به همین شکل سروده؛ اما با توجه به اینکه خواننده مصراع دوم را در ذهن خود چگونه تقطیع کند و برش دهد، معنا تفاوت می‌کند: اگر کارساز را صفت جانشین موصوف فرض کند، چنین خواهد شد: « الطاف خدای کارساز » و اگر کارساز را صفت برای الطاف بداند، این گونه می‌شود: « الطافی که خود کارساز هستند » بنابراین می‌بینیم که به نظر آیزر خواننده نیز در ساختن معنی و آفرینش آن با مؤلف شریک است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.