Skip to main content
فهرست مقالات

نقد و بررسی اندیشه خردگرایی و آزاد اندیشی در شعر متنبی شاعر عرب و ناصر خسرو قبادیانی

نویسنده: ؛

بهار و تابستان 1384 - شماره 45 و 46 علمی-پژوهشی (14 صفحه - از 175 تا 188)

کلیدواژه ها : آزادی ،رئالیسم ،اگزیستانسیالیسم ،درک زمانه ،شالوده‌شکنی

کلید واژه های ماشینی : متنبی ،خردگرایی ،متنبی شاعر عرب ،ناصرخسرو ،شعوبیه ،شعر متنبی ،ناصرخسرو قبادیانی ،متنبی شاعر ،شاخة خردگرایی برمبنای دانش ،متنبی شاعر بزرگ عرب ،شاخة اصلی در ایران ،قبادیانی ،شاخة ،شاخة خردگرایی ،شعوبیه دو شاخة ،روشنگری ،مزدک ،شاخة دوم شاخة ،نهضت شعوبیه ،شجاعت ،اومانیستی ،برقوقی ،اومانیسم ایرانی ،روزگار ،عصر روشنگری ،متنبی و ناصرخسرو ،اندیشه‌های اومانیستی ،میلادی ،اومانیستی ایرانی ،اوایل قرن

نهضت شعوبیه یا اومانیسم ایرانی ـ اسلامی، جنبشی بود که به دنبال انحصارطلبی بنی‌امیه که آرمان‌های اسلامی را در سایة قدرت طلبی و زراندوزی ازیاد برده بودند، رخ نمود. ماهیت این حرکت ماهیتی اومانیستی با ژرف‌ ساختی دینی و برگرفته از قرآن کریم بود. از این روی بسیاری از مؤمنان راستین با آن همداستان شدند. شعوبیه دو شاخة اصلی در ایران داشت که در ادبیات و شعر ما تا قرن‌ها ادامه داشت. شاخة نخست در حوزة عرفان و تصوف بود. شاخة دوم شاخة خردگرایی برمبنای دانش بود. از جمله این جریان فکری، اخوان الصفا بودند که با مقالات و رساله‌های علمی خود، موضوعات علمی را تشریح کردند و شک و شناخت را به مردم آموختند و خاطر نشان کردند که آغاز حرکت به سوی شناخت، شک است و با شک کردن، اندیشیدن، وجود پیدا می‌کند. از جمله مسایلی که حرکت خردگرایی در آثار اهل قلم، جایگزین کرد، مسأله واقع‌بینی بود که در حقیقت با نوعی رئالیسم ابتدایی مطرح می‌شد. ناصرخسرو قبادیانی اوج آزاداندیشی در ادبیات فارسی است. متنبی شاعر بزرگ عرب را اگرچه نمی‌توان به طور قطع و یقین در این جنبش جای داد و حتی برخی او را مخالف شعوبیه می‌دانند، اما در اشعارش، نوعی عزت نفس و آزادگی حتی از نوع اگزیستانسیالیستی هم دیده می‌شود که می‌توان میان او و ناصرخسرو همانندی‌هایی یافت. و این پژوهش چنین مهمی را تا حدی که در یک مقاله می‌گنجد، انجام داده است.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.