Skip to main content
فهرست مقالات

مقدمه سلطنت پهلوی مسأله جمهوری خواهی در ایران (بهمن 1302- فروردین 1303)

نویسنده:

(5 صفحه - از 14 تا 18)

کلید واژه های ماشینی : جمهوریت ،سلطنت ،سردارسپه ،ــ ،سیاسی ،مخالفان ،مجلس ،جمهوری‌خواهی ،مدرس ،سلطنت پهلوی مسأله جمهوری‌خواهی ،قاجار ،مخالفت ،نظمیه ،جمهوریخواهان ،روشنفکران ،حکومت ،ملک‌الشعراء بهار ،پهلوی مسأله جمهوری‌خواهی در ایران ،ــ سردارسپه ،مردم ،نظام سیاسی ،نظام ،اندیشه ،سلطنت قاجار و برقراری رژیم ،جمهوری قصد حذف‌کردن سردارسپه ،نمایندگان ،بازار ،ــ مخالفت روحانیون ،تصویب ،سردارسپه و طرفداران جمهوریت

خلاصه ماشینی:

"البته موضوع جمهوریت که یک نگرش مدرن در نوسازی سیاسی محسوب می‌شد، هم از لحاظ فلسفه سیاسی و هم از نظر مبانی فقهی و شرعی، بیشتر از نظام مشروطه سلطنتی قابل دفاع بود؛ اما چه شد که سرانجام تحت تلاش علما، مردم و نخبگان ایران، برای مخالفت با آن همصدا شدند؛ چنانکه نام و شعار جمهوریت را برای نیم‌قرن به فراموشی سپردند؟ این مساله، موضوعی است که اهل تاریخ نمی‌توانند به‌راحتی و به‌سادگی از کنار آن بگذرند؛ زیرا درست است که مدرس و روحانیون از طریق مخالفت با جمهوری قصد حذف‌کردن سردارسپه را داشتند و حتی بعد از پس‌گرفتن طرح جمهوری از سوی رضاخان، باز هم گریبان او را رها نکردند، ولی باید اندیشید که چرا در روزگاران بعدی و به‌ویژه در فضای باز سیاسی بعد از 1320 نیز این اندیشه مورد توجه قرار نگرفت. اما درباره هدف سردارسپه اکثر منابع، چه مورخان موافق جمهوری ــ مانند اعظم‌الوزراء[6] ــ و چه مورخان مخالف جمهوری ــ مانند یحیی دولت‌آبادی[7] و عبدالله مستوفی[8] ــ معتقدند که سردارسپه درصدد بود بدین‌وسیله مقدمه برقراری سلطنت خود را فراهم آورد؛ یعنی ابتدا با خلع احمدشاه و انقراض سلسله قاجار توسط مجلس، رژیم جمهوری را با ریاست‌جمهوری خود در ایران برقرار سازد و پس از مدتی، به بهانه عدم آمادگی جامعه ایران برای حکومت جمهوری، دوباره رژیم سلطنتی را در ایران احیا کند و این‌بار با به‌کارگیری اهرمهای قدرت، سلطنت را خود او به‌دست گیرد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.