Skip to main content
فهرست مقالات

ماهیت، خصوصیات و سقوط خیار مجلس

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : خیار، خیار مجلس، عقد، سقوط خیار مجلس، بیع، عقد بیع، شیخ انصاری ( ره )، بایع، فسخ، افتراق

در فقه امامیه و به تبع آن در حقوق ایران، خیارات از جمله «خیار مجلس» استثنایی بر «اصالة‌اللزوم» می‌باشد و ما در این مقاله در صدد هستیم تا پس از ذکر مقدماتی از قبیل معنای لغوی و اصطلاحی و مستندات خیار مجلس، مباحثی را در ارتباط با مفهوم آن که از سوی فقها در ادوار مختلف بیان گردیده است مطرح نموده و در نتیجه، ماهیت آن را بشناسیم و در ادامه بحث، خصوصیات خیار مجلس و به تعبیر دیگر تفاوتش را با اغلب خیارات دیگر مطالعه نموده و در نهایت به بررسی مواردی که خیار مجلس، ساقط می‌شود، بپردازیم.

خلاصه ماشینی: "ولی در مقابل نظریات فوق یکی از فقهای معاصر معتقد است: منظور از «اتحاد مجلس» حصول ایجاب و قبول در مکان واحد نمی‌باشد ـ هر چند که این مسأله، غلبه دارد ـ بلکه مراد از مجلس اعم از این است و آن باقی ماندن هر یک از موجب و قابل در همان مکانی است که عقد در آن، جریان یافته ولو اینکه متبایعین از طریق تلفن یا غیر از آن، معامله‌ای صورت دهند، اما اگر آنجا را ترک نمایند تفرق حاصل می‌شود و خیار باقی نمی‌ماند. (3) صاحب مفتاح الکرامه (ره) نیز معتقد است: در صورتی که میان متبایعین، افتراق اکراهی صورت گیرد، خیار مجلس باقی و ثابت است و بر این مسأله در غنیه، ادعای اجماع شده است؛ زیرا از خیار (که به معنی اختیار است) چنین استفاده می‌شود که متبایعان خودشان از یکدیگر جدا نشده و فاصله نگرفته باشند، نه اینکه میان آنها جدایی انداخته باشند؛ خیار برای مهلت و ارفاق، جعل شده و به وسیله اکراه ساقط نمی‌گردد. (5) در خاتمه متذکر می‌شوم که عده‌ای از فقهاء علاوه بر این، موارد دیگری را به عنوان موارد سقوط خیار مجلس بر شمرده‌اند که در خصوص آنها، اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد مثلا از کتب قواعد و تذکره نقل شده اگر یکی از متبایعین فوت کنند، احتمال دارد خیار مجلس، ساقط گردد و در این راستا، استدلال کرده‌اند مفارقت و جدایی از دنیا، اولی از افتراق در مجلس است و حال آنکه بر خلاف این نظر؛ محقق حلی و شیخ طوسی معتقدند در صورتی که متبایعین یا یکی از آنان فوت نماید، خیار مجلس به ارث می‌رسد؛ همان طوری که سایر حقوق و خیارات به ارث می‌رسد؛ فلذا در این صورت وارث به جانشینی از کسی که فوت کرده است، حق خیار دارد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.