Skip to main content
فهرست مقالات

نمود مدرنیسم در رمان فارسی (78-1358)

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (25 صفحه - از 143 تا 167)

کلیدواژه ها :

مدرنیسم ،رمان فارسی ،انقلاب اسلامی‌

کلید واژه های ماشینی : رمان، رمان مدرن، مدرن، مدرنیسم، مدرنیسم در رمان فارسی، هنر، راوی، رمان مدرن فارسی، قهرمان، ذهن

مدرن گرایی در عرصهء رمان نویسی پس از انقلاب به جریانی پرطرفدار تبدیل شده است. رمان مدرن در این دوره،در واقع خلف صالح رمان مدرن پیش از انقلاب است که با«بوف‌ کور»صادق هدایت بنیان نهاده شده است. رمان مدرن غربی مبتنی بر اندیشه‌های اومانیستی پس از رنسانس است و مهمترین‌ مؤلفه‌های آن از دیدگاه فلسفی هنر عبارت‌اند از:بحران واقع نمایی،مرکزیت زدایی، آشنایی زدایی،انزوا و ابهام معنایی است.از نظر صوری نیز رمان مدرن با قهرمان سنتی، طرح قصه و راوی المپی وداع می‌گوید. با پیروزی انقلاب اسلامی مدتی از اقبال نویسندگان به مدرنیسم کاسته شد،اما با فروکش‌ کردن فضای پرشور انقلابی در اواخر دههء شصت و آغاز دههء هفتاد این اقبال مجددا فزونی‌ گرفت.رمان مدرن فارسی با اخذ فرم رمان مدرن غربی و به کارگیری ابزار روایت ذهنی،فاقد دیدگاههای نیست انگارانهء اومانیستی مدرنیسم غربی است.به همین دلیل رویکرد این جریان‌ همچون رئالیسم سنتی عمدتا انتقادی است و موضوع این انتقاد اغلب ارزشها و اصول‌ اخلاقی و اجتماعی برآمده از نظام دینی و انقلابی است.

خلاصه ماشینی:

"بدیهی است که نویسندهء رمان در این گونه‌ پاره‌های زمانی،با ذهنیات شخصیت سروکار دارد و باید به ترسیم تصویرها و خاطرات او که به گذشته‌های دور و نزدیک مربوط هستند،بپردازد و آنها را در کنار هم بچیند؛از این‌ رو توالی منظم زمانی و به عبارت دیگر روایت خطی حوادث به هم می‌خورد و می‌بینیم که‌ دورترین واقعه در کنار حادثه‌ای عینی و امروزی قرار می‌گیرد و گاه خاطرات متعدد از زمانهای دور و نزدیک به حافظهء نویسنده هجوم می‌آورند. منیرو روانی پور از رمان نویسان‌ نوگرای معاصر72در توصیف نقش نویسندهء مدرن و مسئولیتهای اجتماعی او می‌گوید: «شاید برای آنها که ادبیات را نفس هنر برای هنر می‌دانند این حرف مسخره باشد،ولی الان‌ من به این نتیجه رسیده‌ام در کشوری که نیازهای ما آن همه سرکوب شده است در وضعیتی‌ که ما برای عادی‌ترین چیزهایی که انسان باید داشته باشد،این همه تلاش می‌کنیم؛برای‌ دل خود،دلی دلی کردن کار مناسبی نیست و ما مدیون این مملکت هستیم. »92 نویسندگان رمان مدرن در نقد هنجارهای ناشی از نوعی تفکر دینی عمدتا به دور مضمون می‌پردازند:نخست ستیز سنت و مدرنیته در قالب جنگ پدران و پسران؛دوم نقد برخی از ارزشهای اخلاقی رایج در جامعه مصداق مضمون نخست،رمانهایی چون‌ سمفونی مردگان(عباس معروفی)و نقش پنهان(محمد محمد علی)و مصداق مضمون‌ دوم،رمانهایی چون نیمهء غایب(حسین سناپور)و رمانهای آینه‌های دردار و جن‌نامه‌ (هوشنگ گلشیری)هستند. روح و اندشهء ذاتی رمان غرب مبتنی بر نیست انگاری‌ اومانیستی است و درک این اندیشه مستلزم آشنایی و انس عمیق نویسنده با ادبیات غرب‌ است؛اما این حس و حال اومانیستی هیچ گاه در نویسندگان داخلی به کمال یافت نشده‌ است و به همین دلیل نوعی تضاد و دوگانگی در صورت و محتوای رمان مدرن فارسی بعد از انقلاب-و حتی قبل از انقلاب-دیده می‌شود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.