Skip to main content
فهرست مقالات

روش شناسی تفسیر: منهج الصادقین فی الزام المخالفین

نویسنده:

ISC (22 صفحه - از 23 تا 44)

کلید واژه های ماشینی : تفسیر، منهج الصادقین، ملا فتح‌الله کاشانی، قرآن، ملا فتح‌الله کاشانی در تفسیر، فارسی پرداخت ملا فتح‌الله کاشانی، تفسیر سوره بقره، روایات، ذیل تفسیر سوره، شیعه

فضای اجتماعی ـ فرهنگی دوران صفویه، موجب شکوفایی علم و دانش و ظهور دانشمندان در عرصه‌های مختلف علوم شده بود. در این دوره، کتابهای مختلفی در زمنیه‌های حدیث، فلسفه، تفسیر و… تألیف شد و برخی از علما به نوشتن کتابهای دینی به زبان فارسی دست زدند. یکی از کسانی که به نوشتن تفسیر قرآن به زبان فارسی پرداخت ملا فتح‌الله کاشانی، دانشمند عصر شاه اسماعیل صفوی بود که تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین را نگاشت. شاید بتوان این تفسیر را بعد از تفسیر ابوالفتوح، بهترین و جامع‌ترین تفسیر فارسی تألیف شده تا آن زمان دانست. ملا فتح‌الله کاشانی در تفسیر خود، مباحث مختلف کلامی، فقهی، ادبی و … را مطرح کرده است؛ اما مؤلف بیشتر بر استفاده از روایات اهل بیت (علیهم السلام) در تفسیر خود اهتمام داشته؛ تا جایی که، برخی این تفسیر را از تفاسیر مأثور به شمار آورده‌اند. انگیزه مؤلف در نگارش این تفسیر، علاوه بر نوشتن تفسیری جامع برای فارسی زبانان، واکنش نسبت به روش کاشفی سبزواری صاحب تفسیر مواهب علیه بود که در تفسیرش به روایات اهل بیت توجهی نکرده و وابستگی خود به شیعه و اهل بیت (علیهم السلام) را بروز نداده بود و ملا فتح‌الله در واکنش به روش وی، به مناسبت‌های مختلف، مباحث کلامی در زمینه حقانیت شیعه و فضایل اهل بیت (علیهم السلام) را مطرح نمود. ابتدا نگاهی گذرا به زندگانی ملا فتح‌الله کاشانی خواهیم داشت و سپس به شناسایی روشی که وی در این تفسیر داشته است می‌پردازیم.

خلاصه ماشینی:

"ملا فتح‌الله کاشانی در تفسیر خود، مباحث مختلف کلامی، فقهی، ادبی و … را مطرح کرده است؛ اما مؤلف بیشتر بر استفاده از روایات اهل بیت (علیهم السلام) در تفسیر خود اهتمام داشته؛ تا جایی که، برخی این تفسیر را از تفاسیر مأثور به شمار آورده‌اند. انگیزه مؤلف در نگارش این تفسیر، علاوه بر نوشتن تفسیری جامع برای فارسی زبانان، واکنش نسبت به روش کاشفی سبزواری صاحب تفسیر مواهب علیه بود که در تفسیرش به روایات اهل بیت توجهی نکرده و وابستگی خود _________________________________________ * دانشجوی دوره کارشناسی ارشد دانشکده علوم حدیث، گرایش تفسیر اثری به شیعه و اهل بیت (علیهم السلام) را بروز نداده بود و ملا فتح‌الله در واکنش به روش وی، به مناسبت‌های مختلف، مباحث کلامی در زمینه حقانیت شیعه و فضایل اهل بیت (علیهم السلام) را مطرح نمود. »[11] در ذیل تفسیر سوره حمد می‌نگارد: «بدان که این سوره نزد عبدالله بن عباس و قتاده مکی و نزد مجاهد مدنی است و اولی اصح است؛ از آنجا که امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمود: نزلت فاتحه الکتاب بمکه من کنز تحت العرش و ابن‌عباس روایت کرده که چون حضرت رسول (صلی الله علیه و آله)، در مکه، به ادای رسالت برخاست سخن اول او این بود که: بسم الله الرحمن الرحیم. بحث لغوی مؤلف در ابتدای تفسیر سوره سعی کرده که اکثر لغات آیات را مورد بررسی قرار دهد و این مباحث هر چه از اول تفسیر به آخر آن نزدیک می‌شویم سیر نزولی پیدا می‌کند؛ مثلا در سوره حمد، ذیل بسم الله الرحمن الرحیم می‌نویسد: «اسم در نزد بصریان، در اصل، سمو است و به معنی علو … و به مذهب کوفیان مشتق است از سمه به معنای علامت و در اصل، وسم بوده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.