Skip to main content
فهرست مقالات

مقایسه حکمت بحثی و ذوقی نزد ملاصدرا

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (18 صفحه - از 123 تا 140)

کلیدواژه ها : ملا صدرا ،ﺣﻜﻤﺖ ﻣﺘﻌﺎﻟﻴﻪ ،حکمت ذوقی ،<P>حکمت بحثی ،مطالعه میان‌ رشته‌ای</P>

کلید واژه های ماشینی : ملا صدرا ،حکمت ،ذوقی ،برهان ،معرفت ،شهود ،بحث و ذوق ،نفس ،سلوک ،حکمت ذوقی ،حقایق ،یقینی ،حکمت متعالیه ،عقل ،انسان ،کشف ،کشف و شهود ،علم ،نور ،نحوهء مواجههء ملا صدرا ،کسب معرفت ،ملا صدرا دربارهء کشف شهود ،کاربرد ،ملا صدرا حصول نور معرفت ،حکیمان ،همو ،مراحل حکمت ذوقی راه ،ملا صدرا در کسب معرفت ،فرایند ،حکمت ذوقی شرایط علمی

&lt;P&gt;تأمل در نحوهء مواجههء ملا صدرا با طریق بخشی فیلسوفان و متکلمان و سلوک ذوقی‌ عرفا در حل مسائل الهیاتی،روش‌شناسی حکمت متعالیه را مورد چالش قرار می‌دهد و بحث و ذوق از نظر ملا صدرا،دو رهیافت کسب معرفتند و اخذ هر یک از آنها مشروط به‌ شرایط خاص است.هر دو،فرآیند دارای مراتب و نیز دارای نتایج واحدند و آنها را باید به‌ عنوان گرایش فطری در حقیقت‌جویی به کار بست،دامنه و گسترهء هر یک و نیز شرایط خاص آن دو متفاوتند:نقدپذیری و ضابطه‌پذیری از دیگر مواضع خلاف و تمایز این دو روی آورد است.تحلیل دیدگاه ملا صدرا در ماهیت بحث و ذوق و نیز تمایز و تشابه آن دو نشان می‌دهد که وی هر دو را مراحلی از یک سلوک علمی می‌داند به گونه‌ای که یکی را باید مکمل دیگری دانست.الگوی وی برای این تلفیق مطالعهء میان رشته‌ای است.&lt;/P&gt;

خلاصه ماشینی:

"مقالات و بررسیها،دفتر 77(2)فلسفه،بهاروتابستان 48،ص 321-031 مقایسهء حکمت بحثی و ذوقی نزد ملا صدرا1 راحله درزی‌2 احد فرامرز قراملکی‌3 چکیده تأمل در نحوهء مواجههء ملا صدرا با طریق بخشی فیلسوفان و متکلمان و سلوک ذوقی‌ عرفا در حل مسائل الهیاتی،روش‌شناسی حکمت متعالیه را مورد چالش قرار می‌دهد و بحث و ذوق از نظر ملا صدرا،دو رهیافت کسب معرفتند و اخذ هر یک از آنها مشروط به‌ شرایط خاص است. پس حکمت ذوقی که بر سلوک تأکید دارد و سلوک راهی بی‌انتها است،حکمتی‌ نامحدود است و گسترهء بی‌انتهایی دارد،در عمل هم بسیاری از مواردی را که برهان از اثبات آن ناتوان بوده است،حکمت ذوقی به میان می‌آید از جمله ملا صدرا(المشاعر، 81)،براهین کسانی را که وجود را اعتباری می‌دانند،یکسری حجج قوی می‌داند که آنها را از طریق کشف ابطال می‌کند و به مدد ذوق بر بحث خصم پیروز می‌شود. چیستی حقیقت نفس در اینجا مورد بحث نیست بلکه مقصود از ذکر این کلام نشان‌ دادن قابلیتهای فراوان نفس است و خداوند علم اسماء الهی را به او آموخته است و علم آدم الأسماء کلها(ملا صدرا،تفسیر،13)و از طرفی انسان در هر لحظه در باطنش تنوع و دگرگونی دارد و این امر در فلسفه هم با برهان هم با کشف به اثبات رسیده است(همو، مفاتیح الغیب،246/2)و انسان به خاطر تطور وجودیش به اطوار و به حسب جوهر ذاتیش برا مظهریت اسماء الهی قابلیت دارد(همو،ایقاظ النائمین،84)،یعنی انسان‌ می‌تواند با پرورش استعدادهای نفس و تزکیهء نفس،اسماء الهی را که به او عطا شده‌ است در خود به ظهور برساند و به درجه‌ای برسد که حقایق را شهود کند و آن درجه‌ای‌ است که به حقیقت انسانیت و روح منسوب به خدا می‌رسد(همو،الشواهد الربوبیة، 833)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.