Skip to main content
فهرست مقالات

نقش و تأثیر آگاهی از شأن صدور روایات، در استنباط احکام شرعی

نویسنده:

علمی-پژوهشی (18 صفحه - از 51 تا 68)

کلیدواژه ها : شأن نزول ،حل تعارض ،قرینهء حالیه ،قضیهء حقیقی و خارجی ،حکم‌ حکومتی و غیر حکومتی

کلید واژه های ماشینی : روایات ،احکام ،فقیه ،تقیید ،شأن صدور روایات ،تعارض ،زمانی و مکانی ،مقتضیات زمان و مکان صدور ،فقه ،احادیث ،اسلام ،اخبار ،استنباط احکام شرعی ،زمان ،مکانی عصر صدور روایات ،خمس ،زمانی و مکانی عصر صدور ،امام ،زکات ،جنگ ،پیامبر ،نکـ ،حل و علاج تعارض اخبار ،زمانی و مکانی صدور روایات ،شرایط زمانی و مکانی عصر ،شرایط زمانی و مکانی صدور ،تشخیص احکام حکومتی از غیر ،مکان عصر صدور احادیث ،قم ،زمان صدور روایت

شناخت عصر شارع،معرفت به شأن صدور روایات و آگاهی از شرایط،خصوصیات‌ و مقتضیات زمان و مکان صدور آنها،بسان قرائن حالیه متصله،فقیه را در فهم درست‌ احادیث و ملاکات و دستیابی به مراد شارع و اجتهاد صحیح،یاری می‌دهد و موجب‌ تعمیم حکم و یا تقیید آن و استنباط حقیقی می‌گردد،حل و علاج تعارض اخبار و اختلاف روش معصومان،تشخیص احکام حکومتی از غیر آن و شناخت احکام موقت و دائمی نیز بر همین اساس میسر و مقدور خواهد بود.

خلاصه ماشینی:

"به عبارت دیگر،معرفت نسبت به شأن صدور روایات معصومان و شناخت شرایط زمانی و مکانی حاکم بر عصر آن حضرات و قرائن موجود در ظرف صدور و ملاحظهء خصوصیات راویان و مخاطبان احادیث،ما را درک صحیح آنها،مدد رسانده و برای‌ ما روشن می‌سازد که حدیث موردنظر،در چه شرایطی و احوالی،صادر شده و مخاطبان‌ آن،چه کسانی بوده و چه افکار و خصوصیاتی داشته‌اند و اساسا چه انگیزه و عاملی‌ سبب شده که حدیث مزبور،به مناسبت آن صادر گردد؟چنین نگرشی،در بسیاری از موارد،برداشت‌ها را تغییر داده و موجب تشخیص حکم واقعی از غیر آن می‌شود و شخص فقیه را در تشخیص این نکته راهنمایی می‌کند که آیا حکم موردنظر،مربوط به‌ قضیهء جزیی و خاص(فقیه فی واقعه)است و یا حکمی کلی که در جمیع ازمنه و امکنه، جاری و ساری است؟ هرگاه حضرت شارع،انجام عملی را بدون بهره‌گیری از تقیید لفظی،در مورد خاصی،تحریم کند،ولی موضوع حکم در زمان تحریم شارع،دارای خصوصیات و شرایطی وابسته به فهم و ذهنیت مخاطبان همعصر خود باشد،در این صورت،نفس‌ همین سابقهء ذهنی و شاکلهء عرفی،می‌تواند دلیلی برای تقیید موضوع حکم و در نتیجه‌ خود حکم،به شمار آید. نقاشی صور ذی الروح نیز در بعضی از روایات،حرام دانسته شده(حر عاملی، 912/21،222)و به تبع آن،بسیاری از فقهای شیعه،فتوا به تحریم آن داده‌اند(شهید ثانی،212/3)ولی امام خمینی،با ذکر قرینه‌ای از شرایط تاریخی-اجتماعی عصر صدور این‌گونه روایات،گفته است:«حرمت،مقید به قیدی است که در این زمان،منتفی‌ بوده و ملاک حرمت،از بین رفته است»(مکاسب محرمه،852/1)ایشان چنین توضیح‌ داده‌اند که:«گروهی از اعراب،پس از هدم اساس کفر و شکسته شدن بت‌ها،باز نسبت به‌ بت علاقه داشتند،لذا تماثیلی از آنها را تهیه و برای حفظ آثار نیاکان خود،نگهداری‌ می‌کردند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.