Skip to main content
فهرست مقالات

معیار شناسی ضروری دین در احکام کیفری اسلام

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (24 صفحه - از 69 تا 92)

کلیدواژه ها :

<P>ارتداد ،ضروری دین ،نظریه استقلال ،نظریه استلزام ،ادعای شبهه</P>

کلید واژه های ماشینی : ارتداد، دین، انکار، اسلام، احکام، ضروری دین، ضروری، منکر، کفر، فقها

&lt;P&gt;ارتداد به معنی خارج شدن از دین اسلام موجبات و اسباب متعددی دارد که اساس‌ آن انکار خدا و رسول یا رسالت پیغمبر و یا جسارت و اهانت به آنهاست.یکی از موجبات ارتداد که احکام ویژه‌ای درنظام کیفری اسلام بر آن مترتب می‌شود انکار یکی از ضروریات دین است.نویسندهء مقالهء حاضر با بررسی موضوع اختلافی«ضروری دین» نتیجه گرفته است که انکار ضروری دین در صورتی موجب ارتداد می‌شود که علاوه بر ضروری بودن جزئیت مطلب انکار شده در دین:نزد منکر نیز ثابت و روشن باشد، بنابراین،منکر در صورت جهل و ناآگاهی،محکوم به ارتداد نیست.در ادامه به این بحث‌ پرداخته شده که آیا انکار ضروری دین،مستقلا موجب ارتداد است یا از این نظر که‌ مستلزم انکار الوهیت خدا یا نبوت پیغمبر است موجب ارتداد می‌شود.پس از نقل آراء فقها در این مورد و بررسی ادله آنها،نظریه استلزام با دلائل کافی اثبات رسیده است.&lt;/P&gt;

خلاصه ماشینی: "بنابراین در یک جمع‌بندی کلی می‌توان گفت آن‌چه از نظر فقهای شیعه موجب‌ تحقق ارتداد می‌شود عبارتست از1-انکار اصول عقاید دین اسلام که مورد قبول همه‌ مسلمانان است به‌طور صریح،در رفتار یا گفتار یا انجام کاری که مستلزم انکار باشد مانند سجده بر بت و یا اعتقاد به تعدد خدا یا انکار پیامبر یا قرآن،2-اهانت به مقدسات‌ اسلامی‌مانند قرآن،پیامبر،یا کعبه،ائمهء معصومین و حضرت زهرا(س)از این نظر که از مصادیق سب و انکار محسوب می‌شود،3-انکار ضروریات دین یعنی آنچه برای همهء مسلمانان،حکم و قانون دین شناخته شده است،اعم از واجب یا حرام مانند وجوب‌ نماز،زکات،خمس و حجاب و حرمت زنا و شراب و قتل و مانند آنها. اکنون اگر شخصی مسلمان بود و یکی از اصول را منکر شد بی‌تردید کافر و از اسلام‌ خارج و عنوان مرتد بر او صادق است ولی آیا منکر ضروری نیز چنین است؟ به نظر می‌رسد انکار یکی از ضروریان دین هرگاه به گونه‌ای صورت گیرد که‌ مساوی با انکار الوهیت خدا یا توحید یا رسالت پیامبر باشد تحقیقا موجب کفر و ارتداد خواهد بود و در این مسأله خلافی وجود ندارد. آنچه در نقد کلام شیخ می‌توان گفت اینست که در فرض منجر نشدن انکار ضروری‌ به انکار اصول و جهل شخص منکر،جای این سؤال باقیست که آیا در تحقق ارتداد،علم‌ منکر به اینکه آنچه انکار کرده جزو دین است،شرط است یا نه؟اگر چنین است،در صورت جهل،هرچند جهل مقصر باشد،ارتداد حاصل نخواهد شود و از این نظر فرقی‌ بین جاهل قاصر و مقصر نیست،زیرا تحقق ارتداد با انکار ضروری مستقلا ثابت نیست و در نظریهء استلزام،علم منکر بدون شک در تحقق ارتداد شرط است و اگر علم منکر را شرط ندانیم باز فرق بین آنها وجهی ندارد درحالی‌که شیخ انصاری خود در جای دیگر در مورد موجبیت انکار ضروری،علم منکر را شرط دانسته بوده است(نکـ:فواید الاصول،082/1)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.