Skip to main content
فهرست مقالات

محاکم قضایی در زمان قاجاریه

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : احکام، شاه، دیوان، عدلیه، محاکم شرعی، دعاوی، وزارت عدلیه، مرآت البلدان ناصری، محاکم قضایی در زمان قاجاریه، عدالت

خلاصه ماشینی:

"یک و گاهی دو شعبه(مجلس)از این محاکم‌ اختصاص به رسیدگی مسائل تجارت و تجار داشت و از جمله به وضع تجاوز ورشکسته‌ (اعم از به تقصیر یا بی‌تقصیر)و تقسیم اموال موجود آنان میان طلبکاران حسب‌السهم‌ (غرما)می‌رسید: 3-علاوه بر این دو گونه محاکم شرعی و عرفی که در تهران و ولایات دایر بود،محکمه عالی‌تری به نام«دیوان‌خانه بزرگ پادشاهی»در تهران وجود داشت‌ که اعضای آن از طرف شخص شاه منصوب می‌شدند و به مسائل و دعاوی مهمه و جنایات و جرایم بسیار مهمی که در سرتاسر مملکت روی می‌داد و به تقصیرات بزرگی که‌ از حکام و امرای دولت سر می‌زد،رسیدگی کرده و حکم می‌داد: «اصولا در موارد قتل،ناصرالدین شاه خیلی سختگیر بود و کمتر اتفاق می‌افتد که قاتل‌ بی‌مجازات اعدام بماند و رسیدگی و ثبوت این جنایت هم خیلی طول و تفصیل نداشت و خیلی زود امر اعدام از طرف شاه صادر می‌گردید. عین‌ «دستورالعمل و قاعده و وضع عارضین عموم مردم از بزرگ و کوچک هر کس که باشد، رزوهای یکشنبه از صبح زود الی غروب که ما خود به دقت گوش به عرض آنها خواهیم‌ داد»در صفحات 762 و 862 مرآت البلدان ناصری مذکور است،شاید بتوان گفت این‌ «دستورالعمل»صورتی بسیار ابتدایی از«قانون آیین دادرسی مدنی»4دوران مشروطیت‌ است،ولی گویا تشکیل این مجلس نیز تأثیری در بسط عدالت و اجرای قانون نکرده‌ است،زیرا سال بعد شاه مجددا دست‌خطی خطاب به محمدابراهیم خان امین دیوان که‌ پس از فوق عباس‌قلی‌خان جوانشیر،اولین وزیر عدلیه،امور آن وزارت را کفالت می‌کرده‌ است،صادر و از این که«کسی بخواهد تصرفی در احکام صادره آن مرحوم نموده و تغییری بدهد»نهی می‌کند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.