Skip to main content
فهرست مقالات

تلف مبیع پیش از قبض (ضمان معاوضی) (بخش دوم)

نویسنده:

کلیدواژه ها :

قبض ،ضمان ،تلف ،بیع ،مبیع ،انتقال ،معاوضی ،بین المللی

کلید واژه های ماشینی : بیع، مبیع، تلف مبیع پیش‌از قبض، تلف مبیع، عقد، تلف، قاعدهء تلف مبیع پیش‌از قبض، ضمان معاوضی، عقد بیع، مشتری

هر چند در حقوق ما عقد بیع تملیکی است و یا بسته شدن آن،خریدار مالک بیع و فروشنده،مالک ثمن می‌شود.اما برای مشتری،هدف غایی از انعقاد عقد بیع،دریافت‌ مبیع است(نه صرفا انتقال مالکیت).بنابراین،برای تسلیم نشدن مبیع،در فرصی که‌ عین خارجی است و بدون وجودهرگونه تقصیر و اهمال از سوی بایع،از میان می‌رود، ضمان معاوضی کماکان به عهده فروشنده باقی است تا عمل تسلیم تحقق یابد. اهمیت موضوع از آن جهت است که این قاعده،علاوه بر معاملات داخلی،در نظام بیع‌ بین المللی کالا نیز مورد استفاده،توجه و بهربرداری قرار می‌گیرد.زیرا در این‌گونه‌ معاملات،پرداخت ثمن و دریافت مبیع انا صورت نمی‌گیرد و بین بستن عقد و تحویل‌ کالا،معمولا تقارن زمانی وجود ندارد و تلف مبیع در این اثناء مسائلی را در پی خواهد داشت که شناسایی مبنای حقوقی،احکام و فروع گوناگون آن،انگیزه‌ای برای انتخاب‌ مقاله حاضر گردید. در این نوشتار،ابتدا سعی شده است،از روایات و عقل به عنوان مدارک و مستندات‌ قاعدهء تلف مبیع پیش از قبض سخن گفته شود،سپس مفهوم و آثار این قاعده در بیع‌ داخل و بین المللی کالا و میزان دلالت آن مورد تجربه و تحلیل قرار گیرد و سرانجام‌ یافته‌های این تحقیق در چند بند احصاء شود.

خلاصه ماشینی:

"»اینک دو فرض می‌توان تصور کرد،نخست اینکه در چنین حالتی عقد به دو جزء تبدیل می‌شود،یک قسم آن شامل‌ قاعده و طبق آن عقد منفسخ می‌گردد و به نسبت قیمت از ثمن کسر می‌شود و نسبت به‌ بعض دیگر معامله صحیح است،ولی مشتری می‌تواند از خیار تبعض صفقه استفاده کند (ماده 144 قانون مدنی)اما،هرگاه مبیع به گونه‌ای باشد که اگر قسمتی از آن تلف شود، قسمت باقی مانده،قابل استفاده متعاوف نیست،نمی‌توان چنین نظری داد،چنانکه مبیع‌ تراکتور و شخم‌زد یا پذیرپاش باشد و تراکتور تلف شود،تلف جزء در حکم تلف کل است و قابل تجزیه نیست. ولی،ضمان معاوضی هم‌چنان‌ برعهدهء فروشنده باقی می‌ماند تا تسلیم انجام شود(با رعایت مفاد ماده 354 قانون مدنی)، یعنی شیوه‌ای که قانون مدنی،به ویژه مادهء 783 آن،برگزیده است؛ 4-برای اعمال قاعده و تحمیل خطر ناشی از تلف مبیع به فروشنده،شرایط لازم‌ است که مهم‌ترین آنها این است که،تلف مبیع،قبل از تسلیم صورت گیرد،تلف مبیع‌ بدون تقصیر و اهمال بایع رخ داده باشد و مبیع هنگام تلف،عین معین باشد؛ 5-در این قاعده،انفساخ عقد،از زمان تلف(نه بطلان آن)،موجب می‌شود که ضمان‌ معاوضی برعهدهء فروشنده قرار گیرد. به علاوه، عقیده‌ای که تراضی برخلاف قاعده را نافذ می‌داند،موجه‌تر است؛ 11-تلف مبیع پس از قبض آن،از مال مشتری است و بر اثر تسلیم مبیع،ضمان‌ معاوضی هم از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود و تنها استثناء عادی آن،هنگامی است‌ که مبیع در زمان خیار مجلس،حیوان یا شرط و آن هم وقتی که خیار مختص خریدار است،تلف شود(ماده 354 قانون مدنی)؛ 21-اگر پس از تسلیم،مبیع توسط فروشنده یا خریدار یا شخص ثالث،از میان رفت، عقد منفسخ نمی‌گردد و مسئولیت تلف،متوجه کسی خواهد بود که مبیع را تلف کرده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.