Skip to main content
فهرست مقالات

ذیلی بر رساله «تحقیق سمت قبله در بلاد ماوراء النهر»

نویسنده:

(30 صفحه - از 53 تا 82)

خلاصه ماشینی:

"و در زیج گورگانی هست که وقتی که شمس در اول جدی باشد که زمان‌ اول شتا است و مغرب او اواخر مغارب است،ارتفاع شمس وقت وصول به سمت‌ قبله در بلدی که عرض او سی و نه درجه و پنجاه دقیقه باشد مثل بخارا شش درجه‌ و بیست و یک دقیقه می‌باشد به اندازهء این هم خارج از مابین المغربین خواهد بود. ظاهر شد که اگر ربع غربی جنوبی را از دائرهء هندیه بنابر دو قسم متساوی‌ قسمت کنند پس شش قسم را به طرف دست راست گیرند و نه قسم را به طرف‌ دست چپ گیرند و خطی از مرکز دائرهء هندیه به آن نقطهء مشترک میان شش و نه‌ اخراج کنند آن خط سمت قبله باشد و این خط واقع می‌شود از یسار مغرب تا آنجا که کواکب عقرب غروب می‌کند. «بان‌ یکون بعد رأسه عن ثلث نقطه من محیط الدائرة متساویا»بیان قیام می‌کند به این‌ طریق که دوری سر مقیاس از سه نقطه از محیط آن دائره برابر باشد و سه نقطه که‌ برابر شد به جمیع برابر بودن و قائمه قطع کردن لازم می‌آید به سه نقطه برابر شدن‌ هم سبب نفس الامری و هم سبب علمی می‌شود هرکدام قصد کند می‌شاید سه‌ نقطه گفت دو نقطه نگفت چرا که اگر مقیاس مایل هم باشد هر نقطهء غیر آن دو نقطه که یکی آنکه مقیاس به جانب او میل کرده و دیگر مقابل آن همه نقاط مساوی در بعد دارند در دو طرف آن دو نقطه."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.