Skip to main content
فهرست مقالات

ثبات شریعت و مدیریت دگرگونی های اجتماعی- اقتصادی

نویسنده: ؛

زمستان 1381 - شماره 8 (12 صفحه - از 95 تا 106)

کلید واژه های ماشینی : رابطه انسان با طبیعت ،شریعت اسلام ،جامعیت و ثبات شریعت ،تشریع ،ثبات شریعت ،تشریع حکم عناوین ثانویه ،تحول جوامع بشری سازگار ،شهید صدر ،شهید صدر در پاسخ ،ثبات شریعت اسلام ،خداوند با تشریع حکم ،جوامع بشری از زمان ،نظریه شهید صدر ،احکام عناوین ثانویه ،جامعیت و ثبات ،شریعت اسلام حکم ،نقد نظریه شهید صدر ،تحول چشمگیر جوامع بشری ،ثانویه ،احادیث جامعیت و ثبات شریعت ،جوامع بشری ،زمان تشریع ،منطقة‌الفراغ ،عناوین ثانویه ،تغییراتی در روابط انسان ،عامه ،بشری ،رابطه انسان ،احکام عناوین ،موضوع حکم

بسیاری از فقیهان بزرگ اسلام چون امام خمینی قدس‌سره معتقدند که شریعت اسلام، شریعتی جامع و ثابت است. روایات متعددی از معصومان علیهم‌السلام نیز بر جامعیت و ثبات شریعت دلالت دارند. این در حالی است که تحول چشمگیر جوامع بشری از زمان تشریع تاکنون و به‌ویژه در دو قرن اخیر، این پرسش را برانگیخته که جامعیت و ثبات شریعت اسلام چگونه با تحول جوامع بشری سازگار است؟ شهید صدر در پاسخ به این پرسش، نظریه «منطقة‌الفراغ» را طرح می‌کند. در این مقاله، پس از توضیح و نقد نظریه شهید صدر، نظریه جایگزینی که به نظر نگارنده پاسخ روشنی برای این پرسش بوده، با احادیث جامعیت و ثبات شریعت نیز سازگار است، تبیین می‌شود. نظریه جایگزین به‌صورت مختصر بر مقدمات ذیل مبتنی است: 1. پیشرفت دانش و تجربه بشری در طول زمان، سبب تغییراتی در روابط انسان با طبیعت و روابط انسان‌ها با یک‌دیگر می‌شود؛ 2. این تغییرات، قابل جهت‌دهی و مدیریت است؛ 3. جامعیت و ثبات شریعت درباره عناوین روابط است، نه مصادیق آن‌ها؛ 4. عناوین روابط را به سه گروه عناوین اولیه و ثانویه و عامه می‌توان تقسیم کرد؛ 5. شریعت اسلام حکم هر عنوان را براساس مصالح و مفاسد به‌صورت قضیه حقیقیه بیان کرده است و هیچ عنوانی نیست، مگر آن‌که حکم آن به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم (از طریق عمومات) بیان شده است؛ 6. خداوند با تشریع حکم عناوین ثانویه، تغییرات را در جهت اهداف، جهت‌دهی و مدیریت می‌کند. براین اساس، هر تغییری که در روابط ایجاد شود، حکم آن را از دستگاه شریعت می‌توان استنباط کرد و نتیجه آن‌که حکم عناوین ثابت است و حکم مصادیق ممکن است تغییر کند.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.