Skip to main content
فهرست مقالات

قرائت پذیری دین

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (15 صفحه - از 59 تا 73)

کلید واژه های ماشینی : دینی، قرائت، متن، فهم، هرمنوتیک، تفسیر، مفسر، قرائتهای، شعر، ذهنیت

معرفت دینی، یکی از موضوعات در خور تامل روزگار ما است. نگاهی به تاریخ این موضوع نشان دهنده سرنوشت پرفراز و فرود آن در حیات و تاریخ انسان است. اما با این همه قرن بیستم از این لحاظ شاهد یک دگرگونی عمیق در رویکرد به دین و معرفت دینی است. البته این تحول نه در سمت و سوی مثبت و رو به سوی کمال، بلکه بروز یک نوع عقب گرد و انحطاط فکری در قرن حاضر است. پیدایش جریان هایی چون پلورالیزم دینی و هرمنوتیک مدرن (در شکل رمانتیکی آن و یا در شکل فلسفی) و...، که شالوده همه، بر نسبیت و وابسته دانستن معرفت دینی و بلکه محتوای خود دین به ساختار ذهنی انسان و نفی هرگونه معیار استوار است، نمودهایی از اندیشه دینی دوران ما است. جان هیک متکلم پروتستان در برابر آموزه انحصار گرایی نجات مسیحیت، و شمول گرایی (نجات شامل غیرمسیحیان همدل)، قائل است که هرکس با هر عقیده ای می تواند به بهشت راه یابد. مشروط بر آن که از راه یکی از ادیان، به حق توجه کند. او در توجیه نظر خود، از عنوان «تجربه دینی» سود جست و گوهر دین را تجربه دینی و احساس شخصی از حق قلمداد کرد. از این رو به نظر او انحصار حقانیت در یک دین، و جستن واقعیت نهایی در یک دین، امری موهوم دانسته می شود. نامبرده در توجیه مشکل چگونگی صدق دعاوی گوناگون ادیان مختلف، چون توجیه دوگانه پرستی، تثلیث و حتی بی خدایی، شیطان پرستی و...، از روش شناسی علمی کانت بهره گرفت. و با تفاوت گذاری میان «بود» و «نمود»، مدعی شد پدیده و واقعیت فی نفسه دین نیز امری دست نیافتنی است

خلاصه ماشینی: "پس کسی که می‌گوید بین عالمان دینی، در فهم متون دینی اختلاف نظر وجود دارد، این اختلاف را فقط در پاره‌ای موارد، می‌پذیرد و بعضی از موارد را به عنوان مشترکات، امور ثابت و فهم‌های لایتغیر تلقی می‌کند، اما بحث امکان قرائتهای مختلف از دین، تمام متن و کلیت دین را پوشش می‌دهد. خیلی مهم است که آیا واقعا خدا از این عبارات همین را قصد کرده، ومراد جدی او همین بوده است؟ خوب، پس مشخصه اول مسأله قرائت رایج و متداول از متن، این است که مفسر باید به دنبال درک مراد صاحب سخن باشد. پس یکی دیگر از پایه‌ها و مبانی این نظریه که تفسیر قرائتهای مختلف از دین امکان پذیر است، این دید است که پیش داوریها و پیش دانسته‌های مفسر، نه تنها ضرری به عمل فهم نمی‌رساند، بلکه شرط لازم برای حصول فهم است و بدون آن تفسیر امکان‌پذیر نیست. پاسخ را متن می‌گوید و پرسش را مفسر مطرح می‌کند پس این مطلب درست است که ذهنیت مفسر فی‌الجمله در عمل تفسیر دخالت می‌کند، اما این دخالت، همه جا دخالت محتوایی و از سنخ تفسیر به رأی نیست. پرسش و پاسخ آیا این فرموده شما که هدف از تفسیر متون دینی چون هدف دیگریست، بنابراین نامطلوبست، یک پیش داوری نیست؟ به عبارت دیگر حضرت عالی چیزی را به دیگران نسبت می‌دهید که خود آن را محکوم می‌کنید؟ اینکه هدف از تفسیر، متنوع است و امر تفسیر متن و فهم آن قابل این هست که اهداف متعددی داشته باشد، یک مطلب عینی و ملموس است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.