Skip to main content
فهرست مقالات

معرفت تجربی از دیدگاه ابن سینا

نویسنده:

ISC (16 صفحه - از 126 تا 141)

کلید واژه های ماشینی : ابن‌سینا ،استقرا ،یقینی ،تجربه ،برهان ،علم ،ارسطو ،شناسایی ،قیاس ،سبب ،سقومونیا ،خورشید ،دانش ،تصدیق ،حسی ،تولید ،اصل ،حقیقت ،علوم تجربی ،انسان ،ذاتی ،طبیعت ،حکم ،نسبت محمول‌به جزئیات موضوع سبب ،کلی ،یقین حاصل ،تکرار ،موضوع ،وجود نسبت محمول‌به جزئیات موضوع ،قاعده

خلاصه ماشینی:

"»(10) خود ابن‌سینا نیز با اشاره به این سخن ارسطو که «همچنین روشن است که اگر حسی را فاقد باشیم قطعا علمی را فاقد هستیم و ممکن نیست به آن نایل شویم» (تحلیلات ثانوی، 1، 18، 81 الف 40ـ38)(11) تصریح می‌کند «مبادی‌ای که از طریق آنها به علم یقینی نایل می‌شوند برهان و استقراست؛ یعنی استقرای ذاتی. اگر، به مثل، ب به‌هنگام حضور الف حاضر باشد و این امر بسیار تکرار شود نمی‌توان به صرف این تکرار حضورهای همزمان به‌وجود یک رابطه علی و ذاتی بین آن دو پی برد، زیرا، همان‌گونه که خود ابن‌سینا در بحث از چگونگی پی بردن آدمیان به رابطه علیت بین علت و معلول بجا تصریح کرده است، «چنین نیست که هرگاه دو چیز مقارن هم باشند لازم آید که یکی سبب دیگری باشد»(22)، زیرا جایز است که چنین تقارنی اتفاقی باشد. (31) او در ادامه این بحث فیلسوفانه تصریح می‌کند که به‌طور مثال وقتی می‌گوییم خدا موجود است، معنی این سخن ما «اشاره به چیزی است که حقیقتش را نمی‌دانیم»(32)، و در موارد دیگر نیز همینطور، پس در جریان تجربه، که آمیزه‌ای از حس و عقل است، (33) به کنه و حقیقت اشیای طبیعی دست نمی‌یابیم، و اگر ـ به مثل ـ می‌گوییم سقومونیا مسهل صفراست، و به واقع پس از رعایت همه شرطهای گفته شده هنوز نمی‌دانیم که سقومونیا چیست، بلکه فقط سببی را می‌شناسیم که اسهال صفرا خاصیت اوست."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.