Skip to main content
فهرست مقالات

حدوث و قدم عالم از دیدگاه حکیم متأله لاهیجی

نویسنده:

(8 صفحه - از 23 تا 30)

خلاصه ماشینی:

"لکن در اثر دیگر خود(سرمایهء ایمان)پس از آنکه ادعا می‌کند که قدیم-یعنی موجود غیر مسبوق به عدم مطلق-منحصر در خداوند است،و همهء ممکنات مسبوقند به عدم مطلق، به اثبات مسبوقیت ممکنات به عدم مطلق‌ می‌پردازد و چنین می‌گوید:«دلیل بر این،آن‌ است که:اگر ممکن موجود،مسبوق نباشد به عدم مطلق،موجود خواهد بود با قطع نظر از غیر. 3 برهانی دیگر هم برای اثبات حدوث ذاتی‌ آورده‌اند آن،این است که:ممکن دارای‌ ماهیتی است مغایر با وجود و ممتنع است که‌ وجودش از خود ماهیت باشد والا باید ماهیت، قبلا موجود باشد و این مستلزم دور یا تسلسل‌ است. دربارهء سبق بالماهیة،سؤالی طرح می‌کند و می‌گوید:«گمان می‌رود که بنابر رأی حکماء قسم ششمی برای تقدم وجود دارد که عبارت‌ است از تقدم بالماهیة. 1 مقصود وی این است که آیا حدوث عالم، حدوث ذاتی یا حدوث زمانی است؟همچنین‌ در اثر دیگر خود می‌گوید:«بدانکه جمیع‌ عقلای عالم از ملیین و غیر هم متفقند بر حدوث‌ عالم-یعنی ما سوای الله-به معنی مسبوقیت به‌ عدم و اختلافی در این نیست و خلافی که‌ هست،در این عدم سابق،عدم ذاتی‌ است یا عدم زمانی،حکما بر آنند که عدم ذاتی‌ است و متکلمین برآنکه عدم زمانی». 4 منظور لاهیجی این است که زمان یا امر واقعی است که در این صورت خود از عالم‌ است نتیجهء آن قدیم بودن عالم است و یا امر موهوم است،یعنی نه در خارج مصداق دارد نه‌ منشأ انتزاع،در این صورت،فرقی میان حدوث‌ زمانی و عدم آن نیست و یا امر متوهم است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.