Skip to main content
فهرست مقالات

وظایف و مسؤولیت های دولت اسلامی در اقتصاد

نویسنده:

ISC (32 صفحه - از 37 تا 68)

کلید واژه های ماشینی : اسلامی، اقتصاد، دولت، رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم، دولت اسلامی، وظایف، خراج، زکات، بازار، مالیات

این مقاله، وظایف و مسؤولیت‌های دولت اسلامی را بررسی می‌کند؛ بدین منظور، ابتدا در یک نگاه کلی و با استفاده از روایات، وظایف دولت را در دو محور امور دنیایی و امور دینی برشمرده؛ سپس با استفاده از این بحث، مهم‌ترین مسؤولیت‌های اقتصادی دولت را با رویکردی تاریخی بررسی خواهد کرد؛ بدین منظور، با مطالعه پیشینه فعالیت‌های اقتصادی دولت در صدر اسلام، وظایف اقتصادی دولت در شش محور: 1. تجهیز و تخصیص منابع مالی؛ 2. اجرای عدالت اقتصادی؛ 3. برقراری ثبات در بازار؛ 4. برقراری عمران و آبادی؛ 5. حفظ استقلال و امنیت؛ 6. امر به معروف و نهی از منکر. مورد بحث قرار می‌گیرد. بدیهی است که در این موارد، گاهی دولت لازم است به‌طور مستقیم دراقتصاد دخالت، و در مواردی نیز فقط به سیاستگذاری یا نظارت بسنده کند.

خلاصه ماشینی:

"گفته‌اند: امیر مؤمنان علیه‌السلام ، هنگامی که مشاهده کرد، بعضی برای خود دکان‌هایی در بازار ساخته‌اند، فرمان داد تا آن‌ها را خراب کنند و فرمود: هرکس [صبحگاه] زودتر مکانی را دریابد، در استفاده از آن بر دیگران مقدم است؛ بدین سبب، هر فروشنده‌ای هر روز در گوشه‌ای از بازار، کالای خود را می‌فروخت (بیهقی، همان: ج 9، ص 109)؛ البته این در مورد بازاری بود که از گذشته در اختیار عموم قرار داشت یا حکومت آن را در اختیار مردم نهاده بود؛ چون تردیدی نیست که فروشنده می‌تواند در ملک خود، دکانی بنا کند. امیرمؤمنان علیه‌السلام آن‌گاه که از امتحان‌های الاهی یاد می‌کند، در این باره می‌گوید: همان هنگام که ما خاندان محمد صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم در خانه‌های بی‌در و سقف می‌زیستیم و پوشش درستی نداشتیم و بیش‌تر ما هنگام نماز به نوبت از یک لباس استفاده می‌کردیم، چه بسا مالی می‌رسید که خداوند آن را فقط حق ما قرار داده بود و رسول خدا ایثار می‌فرمود و آن را به صاحبان اموال و قوی‌دستان [بی‌ایمان یا سست ایمان] می‌بخشید تا شاید دل آن‌ها را به اسلام متمایل سازد (شیخ صدوق، 1403: ج 2، ص 373 و 374) ؛ بنابراین، بنی‌هاشم از نظر اقتصادی در سختی بودند و از این جهت نیز بیش‌تر توزیع خمس بین بینوایان صورت می‌گرفت."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.