Skip to main content
فهرست مقالات

صندوق های قرض الحسنه؛ ارزیابی کارکرد در بازار پول و اعتبار کشور

نویسنده:

ISC (20 صفحه - از 57 تا 76)

کلیدواژه ها :

صندوق‌های قرض‌الحسنه ،بازار پول و سرمایه ،نقدینگی ،ضریب فزاینده نقدینگی

کلید واژه های ماشینی : صندوق‌های قرض‌الحسنه، پول، بانک، بازار پول، نقدینگی، اقتصاد، بازار پول و اعتبار کشور، سیاسی، صندوقهای قرض، نظارت

صندوق‌های قرض‌الحسنه که با دیدگاه سیاسی، انقلابی و اقتصادی در سال 1346تأسیس شدند و بعد از انقلاب، تحت نظارت سازمان اقتصاد اسلامی به فعالیت خود به‌طور رسمی و قانونی ادامه حیات دادند، اکنون معضلی برای اقتصاد ایران شده‌اند. مشکل ورشکستگی برخی از این صندوق‌ها کم‌کم به بحران ملی تبدیل می‌شود که گذشته از پیامدهای منفی اقتصادی، عواقب اجتماعی خطرناکی برای بازار پول و سرمایه کشور خواهد داشت. تعاونی‌های اعتبار و مؤسسات قرض‌الحسنه که هر روز در حال گسترش هستند، عملا به مؤسسات انتفاعی پولی تبدیل شده‌اند. آن‌ها با نرخ‌های بالا سپرده می‌گیرند و به مشتریان خود تسهیلات می‌دهند. به گفته مسؤولان بانک مرکزی براساس قوانین پولی و بانکی حاکم بر کشور این مؤسسات دیگر قرض‌الحسنه نیستند؛ چرا که عملیات آن‌ها به اعطای وام‌های ضرور و اضطراری کوچک محدود نیست. بسیاری از این مؤسسات به جز دریافت سپرده‌های ریالی، سپرده‌های ارزی نیز دریافت می‌کنند و عملا کار این مؤسسات به عملیات زیرزمینی تبدیل شده است. افزون بر این، افتتاح حساب جاری، حساب مدت‌دار، صدور دسته چک و پرداخت سود از جمله تخلفات این مؤسسات است. این در حالی است که مؤسسات مذکور تحت نظارت و کنترل بانک مرکزی قرار ندارند و عملکرد آن‌ها سبب اخلال در بازار پول و سرمایه و گاهی عدم اثرگذاری سیاست‌های پولی می‌شود. هدف مقاله حاضر، بررسی مشکلات و بحران‌هایی است که برخی صندوق‌های قرض‌الحسنه با عملکرد خود و بدون نظارت بانک مرکزی در بازار مالی کشور ایجاد می‌کنند. از جمله اخلال‌ها می‌توان به رشد نقدینگی، افزایش ضریب فزاینده پولی و در پی آن، افزایش نرخ تورم، عدم تعهد به سپرده ذخیره قانونی و وام‌دهی بیش از حد و مهم‌تر از آن، فعالیت‌های صوری و پولشویی اشاره کرد. در پایان مقاله راهکارهایی جهت ادامه حیات این صندوق‌ها با نظارت کامل بانک مرکزی ارائه خواهد شد.

خلاصه ماشینی:

"با توجه به جدول شماره (5) خواهیم دید نسبت سپرده‌های قرض‌الحسنه نزد صندوق‌ها بالاتر از 50 درصد این سپرده‌ها نزد شبکه بانکی است؛ بنابراین، رقم قابل توجهی را تشکیل می‌دهد که عدم توجه به آن، نوعی توهم را برای سیاستگذاران پولی ایجاد خواهد کرد و آن‌ها را در تصمیم‌گیری درست ناتوان می‌سازد. با توجه به منابع و مصارف پایه پولی و تعاریفی که برای حجم نقدینگی ارائه شده است، مدل حجم نقدینگی را به شکل ذیل معرفی می‌کنیم: که در آن: FA: خالص دارایی‌های خارجی و ذخیره طلای بانک مرکزی NGL: خالص بدهی‌های دولت و بنگاه‌های دولت به بانک مرکزی Nm: مجموع سپرده‌های قرض‌الحسنه و مدت‌دار نزد بانک‌های تجاری و تخصصی Nms: ارزش کل سپرده‌ها نزد صندوق‌های قرض‌الحسنه SH: شاخص قیمت‌ها شایان ذکر است، از آن‌جا که صندوق‌های قرض‌الحسنه با اتکا به کل سپرده‌ها به تقاضای وام مشتریان پاسخ می‌دهند، ارزش کل سپرده نزد صندوق‌ها، در این معادله منظور شده است. جدول 6 ـ نتایج تخمین مدل [به تصویر صفحه مراجعه شود] نظارت بر صندوق‌های قرض‌الحسنه از آن‌جا که عملکرد صندوق‌های قرض‌الحسنه مشکلات بسیاری را در بازار پول و سرمایه ایران و چگونگی اثرگذاری سیاست‌های پولی ایجاد کرد، افزون بر این، مشکل حاد ورشکستگی این صندوق‌ها نیز به مشکلات اولیه آن‌ها افزوده شده، شورای پول و اعتبار، مقررات جدیدی برای ایجاد و ادامه فعالیت‌ این صندوق‌ها تصویب کرد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.