Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی و نقد نظریات برخی از اندیشه وران اسلامی درباره ماهیت پول

نویسنده:

(28 صفحه - از 123 تا 150)

کلیدواژه ها : پول ،ماهیت پول ،نظریه قدرت خرید ،نظریه ارزش اسمی

کلید واژه های ماشینی : پول ،مالیت ،اسکناس ،نظریه ،قدرت خرید ،مال ،عرف ،ماهیت پول ،قیمی ،ارزش ،فقه ،ماهیت ،مبادله‌ای ،اقتصادی ،کاهش ارزش پول ،حق ،اعتبار ،نظریه قدرت خرید ،ذات ،احکام ،نظریه ارزش اسمی ،مثلی ،پول کنونی ،عقلا ،حقیقت ،قیمت ،ارزش مبادله‌ای عام ،جبران کاهش ارزش پول ،ارزش مالیت به‌نحو قدرت خرید ،وصف مالیت

در اقتصاد اسلامی، پول موضوع بسیاری از احکام فقهی و حقوقی است؛ از این‌رو،‌ شناخت ماهیت آن اهمیت ویژه‌ای یافته است. در این جهت، برخی از اندیشه‌وران اسلامی به نظریه‌پردازی درباره ماهیت آن پرداخته‌اند. شهید صدر?، آیت‌الله بجنوردی، آیت‌الله شاهرودی و حجت‌الاسلام یوسفی، حقیقت پول را در قدرت خرید آن می‌دانند و مؤلفان کتاب پول در اقتصاد اسلامی به نظریه ارزش اسمی درباره ماهیت پول گرایش دارند. مقاله حاضر با بررسی این نظریات و نقد مبنایی و بنایی آن‌ها نشان داده است که این نظریات به دلایلی کافی نیستند؛ و باید به نظریه‌پردازی جدیدی درباره ماهیت پول روی ‌آورد.

خلاصه ماشینی:

"آن ذات و شیء فرقی‌ نمی‌کند که عین خارجی‌ باشد یا کلی‌ فی‌الذمه مانند دین یا حق مانند حق تحجیر یا منفعت مانند سکنای خانه؛ زیرا هر یک از‌ این‌ها مفید بوده، و نیازی‌ از نیازهای‌ انسان را برطرف می‌کند و قابل اختصاص‌ و کمیاب است؛ به همین سبب ارزش مبادله‌ای‌ و اقتصادی‌ دارد که وصف نسبی‌ و اضافی‌ است (موسوی خویی‌، 1417ق: ج 2، ص 16، 17، 33، 42؛ بجنوردی‌، 1377: ج 2، ص 29،30)؛ اما لفظ و عنوان «مالیت» را عرف و عقلا فقط برای‌ اشاره به صفت ارزش مبادله‌ای‌ که وصف نسبی‌ و اضافی‌ است به‌کار می‌برند؛ ‌این وصف از آن‌جا که ذاتی‌ شی‌ء نیست غیردائم و زایل‌شدنی‌ است (راغب، بی‌تا: ص 499)؛ از ‌این‌رو، تفاوت بین مفهوم مال و مفهوم مالیت روشن، و دوگانگی‌ بین ‌این‌دو از مسلمات است. بنابر استظهار عرفی و عقلایی وی، عرف و عقلا برای اسکناس (کاغذ پاره) فقط اصل ارزش مبادله‌ای را به‌صورت معیار سنجش اعتبار کرده است؛ زیرا به‌نظر وی، مقدار ارزش مبادله‌ای و قدرت خرید تابع اعتبار و قرارداد نیست؛ بلکه تابع حجم کالاها و خدمات قابل مبادله است؛ حال آن‌که یگانه مدرک معتبر درباره آنچه عقلا در پول وضع و اعتبار کردند یعنی قوانین پولی کشورها که در آن‌ها پول تعریف شده است، به‌طور دقیق عکس مطلب پیشین را اثبات می‌کند؛ زیرا اولا در آن تعریف‌ها مقدار ارزش مبادله‌ای واحد پول که معیار سنجش است، به‌طور دقیق مشخص شده است و ثانیا در هیچ‌یک از مواد و تبصره‌های آن قوانین، برای اسکناس، ارزش مبادله‌ای اعتبار و تعیین نشده است؛ بلکه اعتبار ارزش مبادله‌ای و تعیین مقدار آن فقط مربوط به واحد پول هر کشور است؛ آن‌گاه پس از تعریف پول که در اصطلاح حقوقی اعتبار نامیده می‌شود، طی تبصره‌ای بیان داشته که ‌این پول می‌تواند به‌صورت سکه و اسکناس در جریان باشد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.