Skip to main content
فهرست مقالات

تاریخ و فرهنگ اسلامی: بازکاوی تاثیر باورهای اعتقادی بر تاریخ نگاری اسلامی

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (16 صفحه - از 93 تا 108)

کلیدواژه ها :

تاریخ ،تاثیرگذاری ،باورهای کلامی ،گزارش ها

کلید واژه های ماشینی : تاریخ، صحابه، اسلامی، باورهای اعتقادی، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله، محمد بن جریر، امام حسین علیه‌السلام، امام، طبری، بازکاوی تاثیر باورهای اعتقادی

باورهای اعتقادی یکی از اثر گذار ترین باور هایی است که در علوم اسلامی همچون رجال، تفسیر و تاریخ تاثیرش انکارناپذیر است. در این نوشتار تلاش شده است سه نکته تبیین شود: اولا تعریفی از باورهای اعتقادی ارائه گردد. ثانیا قلمرو تاثیرگذاری باورهای اعتقادی در حوزه تاریخ مشخص شود. ثالثا مواردی از تاثیرگذاری ها ذکر گردیده، تا روشن شود که تا زمانی که باورهای اعتقادی به درستی بررسی نگردد ما شاهد نتایج هر چند منفی آن در حوزه تاریخ هستیم. ضمنا ذکر نمونه ها به پژوهشگر این نکته را گوشزد می کند که در نقد و تحلیل گزارش هایی که محور آن شخصیت های مقد س هستند، جانب احتیاط را نگه دارد.

خلاصه ماشینی:

"الف)کتمان حقیقت از آنجا که اهل سنت معتقد بهعدالت صحابه پیامبر می‌باشند1،این باوراعتقادی(کلامی)در کتب و گزارش‌هایتاریخی آنها اثر خود را گذاشته است کهدر اینجا ما به مواردی اشاره می‌کنیم: 1-امام علی علیه السلام در هنگام ساختنمسجد مدینه این شعر را می‌خواند: {Sلایستوی من یعمر المساجدا#یدأب فیه قائما و قاعدا#و من یری عن الغبار حائداS}کسی که مساجد را آباد می‌کند و درحال نشسته و ایستاده در عمران آنمی‌کوشد،با کسی که از گردوغبارفاصله می‌گیرد برابر نیست. »2 سهیلی(در پاورقی صفحۀ 142 سیرهابن هشام)می‌نویسد:«ابن اسحاق در سیرهنام آن مشخص را ذکر کرده است،ولی ازآنجا که ابن هشام خوش ندارد کسی ازاصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله به بدی یاد شود نام آنشخص را ذکر نموده است و سزاوار همنیست ما به دنبال او باشیم. 2 2-عایشه می‌گوید:نخستین‌بار که بهرسول خدا صلی الله علیه و آله وحی شد رؤیای صادقهبود که چون صبح صادق آشکار بود بهغار حرا می‌رفت و به عبادت مشغولمی‌شد،تا اینکه بر حق،برخورد نمود وجبرئیل به او گفت:«یا محمد أنت رسول الله». برای موارد دیگر بنگرید به:ابن هشام،عبد الملک،السیرة النبویة،ج 2،ص 272،ج 3،ص 234؛العاملی،جعفر مرتضی،الصحیح منسیرة النبی صلی الله علیه و آله ج 3،ص 118 و 119،179،ج 4،ص 53؛یحیی بن معین،صحیح مسلم بشرحامام نووی،ج 3،ص 384،ج 7،ص 452،ج 8،ص 34،72 و 73،117؛سبحانی،جعفر،الالهیات،ج 3،ص 201؛ابن سعد،محمد،الطبقات الکبری،ج 1،ص 45؛ابن ابی الحدید،شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید،ج 19،ص 381؛طوسی،محمد بن حسن،التبیان،ج 10،ص 434؛سیوطی،جلال الدین،الدرالمنثور،ج 2،ص 164 و 165؛طباطبایی،محمد حسین،المیزان،ج 4،ص 384؛امینی، همان‌طور که ملاحظه شد گزارش‌هایمذکور،براساس باورهای اعتقادی نقدشده است،اما اینکه آیا چنین رویکردیصحیح است و به‌عبارت دیگر،آیا مامجازیم برای حل مسائل تاریخی بهباورهای اعتقادی روی آوریم؟موانع وتنگناهای چنین روشی چیست؟اینمباحث،نیازمند فرصت دیگری است کهباید به آنها پرداخته شود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.