Skip to main content
فهرست مقالات

مقاله: دورنمایی از نظام فلسفی حکیم تبریزی

نویسنده:

کلید واژه های ماشینی : نظام فلسفی حکیم تبریزی ،ذات ،نظام فلسفی حکیم تبریزی موضوع ،جعل ،تدریس ،میان مکتب فلسفی حکیم تبریزی ،عقل ،حکیم ملا رجبعلی تبریزی شاگرد ،فلسفه ،اشتراک ،تشکیک ،ماهیت ،حکمت ،عرض ،دورنمایی از نظام فلسفی ،علم ،حکیم تبریزی موضوع فلسفه ،لفظی ،تألیف ،شاگردان برجستهء مکتب حکیم تبریزی ،شی‌ء ،واجب ،حمل ،ملا رجبعلی تبریزی ،اعراض ذاتیه ،بالذات ،حکیم تبریزی در رسالهء الأصول ،اشتراک لفظی ،رسالهء ،موضوع

خلاصه ماشینی:

"در اینجا چند پرسش اساسی مطرح می‌شود:چه تفاوتهایی میان‌ مکتب فلسفی حکیم تبریزی و جریانهای سه‌گانهء مشا،اشراق و حکمت متعالیه وجود دارد؟آیا نمی‌توان وی را در زمرهء حکمای مشا قرار داد؟اساسا چه ضرورتی دارد که‌ اندیشه‌های وی را به‌عنوان یک مکتب و جریان در عرض دیگر مکاتب و جریانات‌ فلسفی دانست؟ گروهی وی را از حکمای مشا به شمار آورده‌اند. این انتساب اندکی شتابزده‌ است؛اما نه بدان دلیل که مرز میان‌ مشائیان و اشراقیان تا قبل از به بار نشستن حکمت متعالیه بدرستی روشن‌ نبوده؛بلکه به سبب اینکه وی علی‌رغم‌ تدریس کتب شیخ و پذیرش معظم‌ مسائل و قضایای نظام سینوی،گاه در برخی از مسائل با مخالفان مشا هم‌آوا شده،مانند گرایش وی به اصالت ماهیت‌ و انکار اصالت وجود؛و گاه با ابداع نظریه و دیدگاهی منحصر به‌ فرد،مخالفت تمامی جریانهای فلسفی را برانگیخته،مانند اعتقاد به‌ اینکه به موضوع فلسفه نه وجود است و نه موجود بلکه«شی‌ء»به معنای‌ بدیهی است. اما در نظام فلسفی حکیم تبریزی،ترکیب وجود و ماهیت‌ انضمامی است؛یعنی وجود و ماهیت هر دو واقعا تحقق دارند-با این تفاوت که ماهیت معروض و ملزوم است و وجود عارض و لازمهء آن؛و جعل اولا و بالذات به ماهیت تعلق می‌گیرد و ثانیا و بالعرض به‌ وجود-چه اگر چنین نبود،حمل وجود بر ماهیت امکان نداشت. اما میر در رسالهء تعلیقات پس از اثبات امتناع تصور مبدأ نخستین، این‌گونه نتیجه می‌گیرد: «و بنابر آنکه مبدأ اول،منزه است از جنس و فصل و اعراض ذاتیه‌ و غریبه،ظاهر می‌شود که مبدأ اول موضوع هیچ علمی و مسئلهء هیچ‌ علمی نمی‌تواند شد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.