Skip to main content
فهرست مقالات

مقاله: دورنمایی از نظام فلسفی حکیم تبریزی

نویسنده:

ISC (6 صفحه - از 25 تا 30)

کلید واژه های ماشینی : نظام فلسفی حکیم تبریزی، ذات، نظام فلسفی حکیم تبریزی موضوع، جعل، تدریس، میان مکتب فلسفی حکیم تبریزی، عقل، حکیم ملا رجبعلی تبریزی شاگرد، فلسفه، اشتراک

خلاصه ماشینی:

"در اینجا چند پرسش اساسی مطرح می‌شود:چه تفاوتهایی میان‌ مکتب فلسفی حکیم تبریزی و جریانهای سه‌گانهء مشا،اشراق و حکمت متعالیه وجود دارد؟آیا نمی‌توان وی را در زمرهء حکمای مشا قرار داد؟اساسا چه ضرورتی دارد که‌ اندیشه‌های وی را به‌عنوان یک مکتب و جریان در عرض دیگر مکاتب و جریانات‌ فلسفی دانست؟ گروهی وی را از حکمای مشا به شمار آورده‌اند. این انتساب اندکی شتابزده‌ است؛اما نه بدان دلیل که مرز میان‌ مشائیان و اشراقیان تا قبل از به بار نشستن حکمت متعالیه بدرستی روشن‌ نبوده؛بلکه به سبب اینکه وی علی‌رغم‌ تدریس کتب شیخ و پذیرش معظم‌ مسائل و قضایای نظام سینوی،گاه در برخی از مسائل با مخالفان مشا هم‌آوا شده،مانند گرایش وی به اصالت ماهیت‌ و انکار اصالت وجود؛و گاه با ابداع نظریه و دیدگاهی منحصر به‌ فرد،مخالفت تمامی جریانهای فلسفی را برانگیخته،مانند اعتقاد به‌ اینکه به موضوع فلسفه نه وجود است و نه موجود بلکه«شی‌ء»به معنای‌ بدیهی است. اما در نظام فلسفی حکیم تبریزی،ترکیب وجود و ماهیت‌ انضمامی است؛یعنی وجود و ماهیت هر دو واقعا تحقق دارند-با این تفاوت که ماهیت معروض و ملزوم است و وجود عارض و لازمهء آن؛و جعل اولا و بالذات به ماهیت تعلق می‌گیرد و ثانیا و بالعرض به‌ وجود-چه اگر چنین نبود،حمل وجود بر ماهیت امکان نداشت. اما میر در رسالهء تعلیقات پس از اثبات امتناع تصور مبدأ نخستین، این‌گونه نتیجه می‌گیرد: «و بنابر آنکه مبدأ اول،منزه است از جنس و فصل و اعراض ذاتیه‌ و غریبه،ظاهر می‌شود که مبدأ اول موضوع هیچ علمی و مسئلهء هیچ‌ علمی نمی‌تواند شد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.