Skip to main content
فهرست مقالات

نقد و معرفی کتاب: مانی به روایت ابن ندیم

نویسنده:

ISC (3 صفحه - از 42 تا 44)

کلید واژه های ماشینی : فارقلیط، ترجمهء فارسی گزارش تئودور بارکونای، کتاب، اسم، فارسی، عربی، انجیل، دکتر ابو القاسمی، مانوی، الفهرست

خلاصه ماشینی:

"آنچه بایستهء گفتن است این است که اساس نقل متن عربی،یکی‌ طبع فلوگل از الفهرست(سال 2781)و دیگر طبع مرحوم رضا تجدد(تهران،0531)بوده؛البته پیشتر،شادروان احمد افشار شیرازی،بهر«مذاهب المنانیه»را،هم از روی طبع فلوگل در کتاب‌ مانی و دین او(تقی‌زاده)با اختلاف قراآت و نسخه بدلهای آن، همراه با یادداشت‌های شادروان علامهء قزوینی(در حاشیهء نسخهء خودش)در هوامش کتاب به نقل آورده است(ص 941-971) که دکتر ابو القاسمی همهء اینها را به مثابت«واریانت»های کلمات‌ متن منقول خویش فرانموده است؛حسب قیاس اینک آشکارا معلوم می‌شود که چاپ مرحوم تجدد،تا چه اندازه مغلوط و مشحون‌ از خطاهای واضح و بل«فاضح»است. البته تفسیرهای لغوی‌ چندی دربارهء اسم«مانی»صورت گرفته،چنان‌که حسب قیاس با «مانس»یونانی(و گویا مراد«مانیما»فارسی باستان)به مفهوم‌ «بردگان»(-موالی)و یا از مادهء ẓmanẒ (-ظرف/حاوی/بنا)-یعنی‌ «معنا»(که این وجه به واقع نزدیکتر است)چه گویند«معنی»از همان«مینو/منش»ایرانی،کهن بوده باشد(همچون نام«معنا»بیت‌ اردشیری جاثلیق مشهور ایرانی،که بی‌تردید اسم مانی ملفوظ همین«معنی/معنا»به مفهوم«مینو»بوده)و اگر تئودور بارکونا آن را به معنای«اندیشه/منش/والایی»دانسته است،که در متون‌ یهودی او را همخوان با اسم«مناخیم» (Menahem) عبری و با اسم شاه«مانائم» (Manaem) یاد کرده و به«سالک فارقلیط» تفسیر نموده‌اند(چنان‌که همین مفاهیم را از برای عیسی بن‌ مریم آورده‌اند). اما دربارهء کتاب ارژنگ مانی که دکتر ابو القاسمی گوید برخی‌ کوشیده‌اند آن را با انجیل وی یک کتاب به شمار آرند(ص 111) اولا شادروان علامهء قزوینی از اینجا که در جزو«کتب سبعهء»مانی‌ اسم آن یاد کرده نشده،هم مسألهء نقاش بودن مانی را به سبب‌ کتاب نگارین ارژنگ(ارتنگ/اردهنگ)یکسره باطل و افسانه‌ می‌شمرد؛ولی در عین حال به استناد فرهنگ فوللرس گوید که‌ این کلمه ترجمهء تحت اللفظی واژهء یونانی«اوانگلیون»(یعنی‌ «انجیل»)می‌باشد احتمال این امر را بسیار قریب می‌داند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.