Skip to main content
فهرست مقالات

موضع «تفکیک» حکیم رازی

نویسنده:

ISC (13 صفحه - از 27 تا 39)

کلید واژه های ماشینی : فلسفه، دین، حکمت طبیعی و نظام فلسفی، حکیم رازی، مادی، ایران، دهری، امام، کتاب، معارف، ایده‌آلیسم، ماتریالیسم، ایران باستان، مذهب، سیاسی، مکتب، معنا، مکتب فلسفی، خواه، دست انتشار حکیم رازی، گرایش، ستیزش رازی با دین، فلسفه مادی رازی، جدایی دین از فلسفه، نظام فلسفی رازی، علمی، اعتقاد، کتاب حکیم رازی، دین و فلسفه، حرکت

این گفتار، بخشی است از کتاب در دست انتشار حکیم رازی (حکمت طبیعی و نظام فلسفی) و در آن، مسئله تفکیک (= جدایی دین از فلسفه) در آراء محمد بن زکریای رازی، مورد بحث قرار گرفته است. نویسنده گفتار، سخن آنان را که رازی را دین ستیز می‌دانند، رد کرده و بر آن است که: ستیزش رازی با دین، صرفا و فقط از موضع دفاع از فلسفه بوده است و متکلمان واقعی دین، خواه سنی و خواه شیعی (امامی) اصلا کمترین اعتراض یا برخورد متعصبانه با رازی نداشته‌اند. «فلسفه هر دورانی مصالح فکری معینی را، به مثابه محمل و مقدمه در اختیار دارد، و آن مصالح فکری را اسلاف آن فلسفه پدید آورده‌اند» [ف. انگلس]

خلاصه ماشینی: "اما مکتب اصیل «ماتریالیستی» (= طباعی ـ دهری) ایران با پیشینه‌ای بس قدیم و قویم، و با همه مواریث فکری و فرهنگی‌اش ـ که در این کتاب بشرح تمام بازنموده شده است ـ سرانجام در «حکمت طبیعی و نظام فلسفی» حکیم ری تبلور یافته است؛ چه در جهان‌بینی گیتی‌گرای (= ماتریالیستی) وی، نظر به نگره بنیادین «حرکت دهری» او، آراء و تقریرهای «حکمت دهری» نیز نگرش‌پذیر است، یعنی دو گرایش معروف «طباعی ـ دهری» که قدما یاد کرده‌اند؛ و این دو خود جوهر فلسفه مادی رازی می‌باشد (بنیاد نگرش «مادی» اصولا حکمت طبیعی است) و در موضوع معرفت‌شناسی حکیم هم می‌توان گفت که وی نه تنها متأثر از مکاتب طبیعی و دهری پیش از عصر خویش است ـ خواه دنباله فرهنگ اندیشگی «چیهر شناسیک» (= طبیعی دانی) و «زروان داناکیه» (= دهری گری) ایرانی پیش از تازش عربها یا پس از آن بوده ـ، بل حکیم یگانه‌ای است که این دو نگرش فلسفی را در آیین گیتی‌گرای خویش نظام و انسجام کامل بخشیده است؛ و این امر (ـ یعنی «نظام فلسفی» رازی) که هدف اصلی تحقیق حاضر بوده، درست برخلاف نظر کسانی همچون عبدالرحمان بدوی (مصری) است که گوید: «رازی یک نظام منسجم فلسفی نداشت..."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.