Skip to main content
فهرست مقالات

آغازشناسی در شاهکار کلامی خفری، نابغه گمنام سده دهم هجری

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (15 صفحه - از 135 تا 149)

در این مقاله به اهمیت تجریدالاعتقاد خواجه نصیرالدین طوسی و نقش آن در تاریخ علم کلام و اهمیت و ویژگی برخی از شروح آن و نیز تحلیل محتوایی تعلیقه خفری بر الهیات شرح قوشچی پرداخته شده و در پایان به اجمال، به نکات قوت و کاستیهای تصحیح حاضر اشاره شده است.

خلاصه ماشینی:

"به دیگر سخن: حکما به نوعی ایجاب خاص معتقدند؛ و آن ایجاب وجود حادث (= عالم) به لحاظ علم واجب تعالی به نظام خیر و مصلحت موجود در آفرینش جهان است؛ و این با قدم عالم منافات دارد. آیا قدرت الهی شامل شرور هم می‌شود؟ یا اینکه خدا تنها فاعل خیرات است و شرور منشأ دیگری دارد؟ ثنویه برای خیر و شر دو منشأ جداگانه و مستقل در نظر گرفته‌اند و معتقدند چون خدای تعالی خیر محض است، نمی‌تواند موجد شر باشد. البته این نکته را نباید از نظر دور داشت که همان گونه که خفری تصریح دارد: اراده الهی به تحقق فعلی در زمانی خاص و تعلق اراده، هر دو ازلی‌اند؛ و این دو صدور فعل در زمان یاد شده را ایجاب می‌کنند، نه آنکه چون اراده ازلی است، فعل هم در ازل صادر شود. در واقع، علت سمیع و بصیر بودن حق تعالی، علم مطلق اوست؛ و اینکه در ادله نقلی چون آیات تنها به سمع و بصر الهی اشاره شده، به معنای انحصار علم الهی در مسموعات و مبصرات نیست، بلکه بدان دلیل است که از میان حواس، شنوایی و بینایی، لطیف‌تر و شدیدترند. خفری نخست ادله متعددی را طرح می‌کند و در پایان تصریح دارد هر که وجدان سالمی داشته باشد، برایش روشن است که واجب الوجود ـ یعنی همان وجود حقیقی که تحقق تمامی هستی به اوست ـ واحد است و شریک ندارد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.