Skip to main content
فهرست مقالات

تازه های میراث: نجیبی سخنور از کاشان

نویسنده:

علمی-ترویجی (12 صفحه - از 167 تا 178)

نورالدین محمد شریف کاشانی، مشهور به نجیب کاشانی (1063ـ 1123ه . ق) از شعرای دوره شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی است و سالیانی چند را نیز در دربار اکبر شاه گورکانی در هندوستان گذرانیده. وی از سخنوران میانه‌رو در سکب هندی است که در دام نازک اندیشیهای پرگزاف و چیستان گونه شعرای سبک هندی نیفتاده و شعری روشن و روان ارائه داده است. گاهی در سروده‌های وی، ابیات نغز و ناب با بیتهای سست و ناتندرست در آمیخته است. از دید زبانشناسی تاریخی نیز سروده‌های نجیب کاشانی، سودمند است.

خلاصه ماشینی:

"نمونه‌هایی از این ناسازواری و آن جهان‌شناسی را، در بیت‌های زیر از نجیب کاشانی، می‌توانیم دید: پریشان گر نباشد خاطرم، آشفته می‌گردد ز دل، عمری است بیرون کرده‌ام تشویش سامان را (45/6)2 بلند است نامم، ز افتادگیها زبر دستم و زیردستم جهان را (49/7) از شکست خود، نمودم کار دشمن را درست شیشه من مومیایی گشت سنگ خاره را (61/2) فارغش از صورت هر زشت و زیبا می‌کند صیقلی بهتر نمی‌باشد ز زنگ آیینه را (62/3) پرواز بال شهرت ما را کمال بست بر ما و بال گشت چو طاووس بال ما (69/5) نیز، در بسیاری از بیت‌های سپاهانی و هندیانه، جهان‌شناسی وارونه و ناسازوار دوشادوش رفتاری زیباشناسانه است که آن را دستانزنی هنری می‌نامیم: سخنور، در لخت نخستین، اندیشه‌ای را باز می‌نماید و در پیش می‌نهد که با هنجارهای پذیرفته و شناخته ناساز است و دعویی است نابیوسان و خرد آشوب، سپس، در لخت دوم، ب ا برهانی پندارینه آن را استوار می‌دارد و «به کرسی می‌نشاند»."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.