Skip to main content
فهرست مقالات

اسماعیلیان اصفهان

نویسنده:

ISC (28 صفحه - از 119 تا 146)

کلیدواژه ها : اصفهان ،اسماعیلیان ،داعیان اسماعیلی ،سلجوقیان ،نزاریان ،قلعه‌یشاهدز ،قلعه‌ی خان لنجان

کلید واژه های ماشینی : اسماعیلیان ،اصفهان ،عبدالملک ،عبدالملک بن عطاش ،ابوحاتم ،اسماعیلیان اصفهان ،احمد بن عبدالملک بن عطاش ،عبدالملک اصفهان مرکز فعالیت اسماعیلیان ،حسن صباح ،داعی ،سلجوقی ،دوران عبدالملک اصفهان مرکز فعالیت ،فعالیت اسماعیلیان در اصفهان ،سلطان ،اسماعیلیان در اصفهان ،نزاری ،عبدالملک بن عطاش رهبر اسماعیلیان ،برکیارق ،قمری ،قتل ،شهر ،احمد بن عبدالملک ،الموت ،سیاسی ،سلطان محمد ،اسماعیلیان نزاری الموت ،رشیدالدین فضل‌الله ،عبدالملک بن عطاش و حسن ،شاهدز ،بن عطاش و حسن صباح

فعالیت اسماعیلیان در اصفهان، از قرن سوم هجری آغاز شد. اطلاعات مربوط به این فعالیت‌ها تا نیمه‌ی دوم قرن پنجم، تاریک و مبهم است. در این قرون احمد بن حسین، معروف به دندان و ابوحاتم رازی، در منابع مرتبط با اسماعیلیان این شهر معرفی شده‌اند. اوج فعالیت‌های اسماعیلیان در اصفهان در عهد سلجوقیان است. دو داعی نام‌دار این دوران، عبدالملک بن عطاش و فرزندش احمد، رهبری اسماعیلیان را در اختیار داشتند. در دوران عبدالملک اصفهان مرکز فعالیت اسماعیلیان بود. در این مقاله ضمن بررسی تلاش‌های اسماعیلیان در اصفهان، ارتباط آنان با فاطمیان مصر، اسماعیلیان نزاری الموت و علمای اهل سنت شافعی و حنفی بیان گردیده است؛ و در پایان، رجالی که اسماعیلیان اصفهان ترور کرده‌اند، معرفی گردیده‌اند.

خلاصه ماشینی:

"اوضاع نابه‌سامان خلافت، دگرگونی‌های بزرگ اجتماعی و اقتصادی قرن پنجم، گسترش دعوت فاطمیان در نواحی تحت سلطه‌ی عباسیان در اوایل و اواسط این قرن، کشته شدن خواجه نظام الملک، بزرگ‌ترین دشمن اسماعیلیان، و جنگ‌های دایمی بین برکیارق و محمد و اوضاع نسبتا مغشوش ممالک سلجوقی، زمینه را برای گسترش دعوت اسماعیلیان در اصفهان، مرکز سلجوقیان، مهیا کرد. داعیان اسماعیلی اصفهان در دوران سلجوقیان عبدالملک بن عطاش اسماعیلیان نواحی شرقی خلافت، از نیمه‌ی دوم قرن پنجم‌قمری، چون قدرت فاطمیان را رو به زوال می‌دیدند، دیگر متوقع اتکا به رهبری مرکزی از پایگاه دعوت در قاهره نبودند، گرچه آماده هم نبودند که استقلال و جدایی خویش را از فاطمیان تا بعد از مرگ خلیفه‌ی فاطمی، مستنصر (د: 487ق) اعلام دارند. فعالیت‌های حسن صباح در دوران بعد از بازگشت در مصر احتمالا زیر نظر و رهبری و هدایت عبدالملک بوده است؛ زیرا در این مدت دعوت اسماعیلی هم‌چنان زیر فرمان کلی عبدالملک بود و شهرت و اعتبار عبدالملک در سالنامه‌های سنی هم بر این مسئله اشاره دارد که عبدالملک در این سال‌ها هنوز داعی بزرگ اسماعیلیان در ایران بوده است. 42 در این میان، دسته‌های سلجوقی مخالف برکیارق، سربازان سلطان را متهم به اسماعیلی بودن می‌کردند و گذشته از آن، حمله‌ی اسماعیلیان به امرای مخالف او را از چشم برکیارق می‌دیدند، هر چند زندگی خود برکیارق مورد تهدید فداییان قرار گرفته بود. احتمالا احمد بن عبدالملک بدون این که زیر نظر رهبری فاطمیان و یا رهبری حسن صباح در الموت قرار گرفته باشد، مستقلا اسماعیلیان اصفهان را، با عقایدی که گرایش به نزاریان داشته، رهبری می‌کرده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.