Skip to main content
فهرست مقالات

جامعه ایرانی و مبارزه با اعراب مسلمان

نویسنده:

ISC (28 صفحه - از 5 تا 32)

کلیدواژه ها : اسلام ،ایران ،تمدن اسلامی ،دوره‌ی اسلامی ،دوره‌ی انتقال

کلید واژه های ماشینی : اعراب، اعراب مسلمان، اسلام، ایران، ساسانیان، هجری، اجتماعی، فرهنگی، جامعه ایرانی، احمد بن یحیی بلاذری، اشراف، ورود اعراب مسلمان به ایران، زرتشتی، آیین، دهقانان، دین، تاریخ، خراسان، عرب، مبارزه با اعراب مسلمان، نظام، طبری، آیین زرتشت، تاریخ ایران، سقوط ساسانیان، قرن سوم هجری، ترجمه، اسلام و اعراب، با اعراب، منطقه

اوضاع و احوال ایران در قرون نخستین هجری متأثر از ورود اعراب مسلمان به ایران و حاصل مواجهه دو نظام اجتماعی و دو فرهنگ و آیین متفاوت بود. فرهنگ و تمدن ایرانی ـ اسلامی که محققان ظهور و پیدایش آن را از آغاز قرن سوم هجری به بعد در نظر می‌گیرند، برآیند حداقل دو قرن مواجهه و ارزیابی دو نظام فرهنگی ایرانی و اسلامی با یکدیگر است که سرانجام به وحدت و همسازی آن دو در نظامی جدید منتج شد. هر چند اصول اساسی این تمدن جدید از اسلام نشأت می‌گرفت، اما به واسطه دیدگاه جهان‌شمول اسلام، عناصر و اجزاء سازنده آن اغلب خاستگاهی ایرانی داشتند که از سوی دیانت جدید تأیید شده بود. مهم‌ترین مسأله این دو قرن ـ که از آن به دوره انتقال (گذر) یاد می‌شود ـ فرایند تغییر کیش هر یک از طبقات اجتماعی است. از این‌رو مقاله‌ی حاضر به منظور دستیابی به شناختی بهتر و فراگیر از چگونگی پیدایش و نشو و نمای فرهنگ و تمدن اسلامی در ایران به بررسی اولین واکنش‌های جامعه ایرانی در مواجهه با اسلام و اعراب می‌پردازد.

خلاصه ماشینی: "اگر چه هیچ‌گاه وجود این افراد به اندازه دهقانان ضروری نبود، اما به کارگیری اصول و شیوه‌های مالیاتی محلی توسط اعراب و این‌که حکومت خود را در بسیاری از موارد به شکل دولت ساسانی بنیان نهادند،53 موجب شد ضرورت نیاز به دبیران و دیوانیان بومی هم‌چنان نیرومند باقی بماند تا آن‌جا که گزارش نظامی عروضی در قرن ششم هجری از وضع دبیرخانه عهد خود، به طور کلی قابل تطبیق با تکالیف و وظایف دبیران زمان ساسانیان است. 62 رشد شهرها و گسترش اصناف که از اواخر عهد ساسانی آهنگ ترقی در پیش گرفته بود،63 بعد از اسلام نیز به دلایل مختلف از جمله استقرار قبایل عرب در ایران و نیز فرار روستاییان از مزارع و سکونت ایشان در شهرها، شتابی دو چندان یافت که این همه منجر به رونق کسب و کار تجار و بازرگانان و در مرحله‌ی بعد کسبه و پیشه‌ورانی شد که پیش از آن در فشار طبقه‌ی اشراف بودند و در نظام شبه طبقاتی ساسانیان ارج و قربی نداشتند و با سقوط ساسانیان چیزی را از دست نمی‌دادند. با توجه به گرایش تدریجی مردم ایران به اسلام در قرن اول هجری و این‌که آیین زرتشتی برای مدت‌های زیاد پس از سقوط ساسانیان، در برخی مناطق رونق داشت، چنان‌که از جمله در فارس حتی در قرن چهارم «مجوسان در آن‌جا بی‌نشانه راه می‌رفتند و آداب گبران به کار برده می‌شد»،76 روحانیون نه چندان برجسته زرتشتی به حیات اجتماعی، مذهبی خود ادامه دادند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.