Skip to main content
فهرست مقالات

نقش و عملکرد دین در «وضعیت انقلابی»: بررسی تطبیقی انقلاب فرانسه و ایران

نویسنده:

علمی-پژوهشی (39 صفحه - از 28 تا 66)

کلیدواژه ها : وضعیت انقلابی ،انقلاب فرانسه ،انقلاب ایران ،بی‌هنجاری ،برهه انقلابی ،بسیج انقلابی ،بسیج توده‌ای ،ایدئولوژی بسیج ،رهبری بسیج ،سازمان بسیج ،بسیج توده‌وار

کلید واژه های ماشینی : انقلاب ،بسیج ،انقلاب فرانسه ،دینی ،ایدئولوژی ،سیاسی ،کلیسا ،ایران ،تجربه انقلابی فرانسه و ایران ،بسیج انقلابی ،انقلاب ایران ،فرایند بسیج انقلابی فرانسه بازی ،پاریس ،مردم ،اجتماعی ،ایدئولوژی بسیج ،بررسی تطبیقی انقلاب فرانسه ،نقش ،حرکت ،شهر ،مجلس ،جمعیت ،رهبری حرکت انقلابی مردم فرانسه ،تجربه ،جریان ،فرانسه و ایران ،ه انقلاب ،انقلاب اسلامی ،فرایند بسیج ،سازماندهی بسیج انقلابی

دین در ((وضعیت انقلابی)) موضوع مطالعه ای است که در آن نقش و عملکرد دین در دو تجربه انقلابی فرانسه و ایران مورد بررسی و مقایسه قرار می گیرد. مروری گذرا بر زمینه ها و روند شکل گیری انقلاب 1789 فرانسه و جریانات و حوادث متعاقب آن نشان می دهد که کلیسای کاتولیک و باور مسیحی به عنوان یکی از اجزای برپا دارنده نظام حاکم و حافظ وضع موجود مورد تعرض و ادبار انقلابیون قرار داشت. به بیان دیگر، مسیحیت نه تنها هیچ نقشی در فرایند بسیج انقلابی فرانسه بازی نکرد، بلکه در مرحله رادیکالیزه شدن انقلاب بعضا مواضع ضد بسیج نیز به خود گرفت.همین مسئله در انقلاب ایران صورت کاملا متفاوتی یافت؛ تا جایی که دین با احراز موقعیت ایدئولوژیک توانست رهبری و سازماندهی بسیج انقلابی را نیز به عهده بگیرد و تجربه جدیدی را در سلسله انقلابات به ثبت برساند. از بررسی تطبیقی تجربه انقلابی فرانسه و ایران چنین به دست می آید که به جز عوامل و شرایط ساختاری تأثیر گذار،تفاوت های این دو انقلاب را اولا در تمایزات آموزه ای اسلام و مسیحیت و ثانیا در عملکرد گذشته و مواضع سیاسی- اجتماعی همان وقت متولیان این دو دین باید جست.

خلاصه ماشینی:

"توکویل با نشان دادن شواهدی از بهبود نسبی وضع روستاییان، کاهش فشارهای سیاسی و تبعیض مالیاتی، کم شدن شکاف‌های عمیق میان ایالت‌ها، طبقات و اقشار، مدعی است که علت‌العلل انقلاب فرانسه را نه در ساخت فئودالی و طبقاتی و نه در حکومت مطلقه پادشاهی، بلکه در بالا رفتن سریع سطح مطالبات طبقه سوم خصوصا اقشار فرادست آن، یعنی بورژوازی نوپا از یک‌سو و بی‌میلی و کندذهنی اشراف و روحانیون در درک شرایط جدید در سوی دیگر دید(همان:59-76). لذا با این‌که تجربه بسیج و خیزش مردمی در قیام‌های پیش از ژوئیه 89 نیز وجود داشت است و هر کدام تأثیراتی را از خود در تاریخ تحولات فرانسه باقی گذارده‌اند، اما از موضوع بررسی ما خارج می‌باشند؛چراکه اولا اطلاعات کافی از ماهیت، عناصر و چگونگی شکل‌گیری و عملکرد آن‌ها در اختیار نداریم و ثانیا به دلیل سرکوب و ناکامی در نیل به پیروزی نمی‌توان از آن‌ها به عنوان بسیج انقلابی یاد کرد؛هرچند با نزدیک‌تر شدن به زمان وقوع انقلاب شباهت‌های بیشتری با بسیج انقلابی مورد نظر این تحقیق پیدا کرده‌اند. بر خلاف نظر ون‌کلی که تلاش دارد انقلاب فرانسه را واجد انگیزه و ریشه‌های دینی معرفی نماید و منازعه انقلابی را به اختلافات مذهبی درون جامعه فرانسه تقلیل دهد، شواهد و قرائن فراوانی وجود دارد که نشان می‌دهد نه تنها مسیحیت، کلیسا و روحانیون کمترین نقشی در بسیج انقلابی دوره نخست و به طریق اولی در دوره رادیکالی شده دوم ایفا نکردند؛بلکه بعضا در موضع و موقعیت ضدیت با حرکت انقلابی مردم نیز قرار داشته‌اند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.