Skip to main content
فهرست مقالات

میزان، نوع و عوامل مؤثر بر قانون گریزی

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (23 صفحه - از 47 تا 69)

کلید واژه های ماشینی : قانون، قانون‌گریزی، سیاسی، کنش، ایران، اجتماعی، قانون‌گریزی ابزاری، تنبیه، قانون‌گریزی اخلاقی، عوامل مؤثر بر قانون‌گریزی

این مقاله با نقد رویکردهای موجود در تحلیل نحوه رعایت قانون در ایران به بررسی میزان، نوع و عوامل موثر بر قانون گریزی می پردازد اشکال اساسی تحلیل های گذشته درباره قانون گریزی در ایران این است که نحوه حضور قانون در جامعه ایران را به شدت با استبداد سیاسی، از یک طرف ،با عوامل اکولوژیکی، از طرف دیگر، ربط داده و نسبت به عنصر نظارت و رشد نهادهای نظارتی یا، به عبارت بهتر، نهاد مراقبت و تنبیه در جامعه و زندگی روزمره بی اعتنایند. در این مقاله به نقش این نهادها در میزان رعایت قانون در جامعه پرداخته شده ست.

خلاصه ماشینی: "اشکال اساسی تحلیل‌های گذشته دربارۀ قانون‌گریزی در ایران این است که نحوۀ حضور قانون در جامعۀ ایران را به شدت با استبداد سیاسی،از یک طرف،با عوامل اکولوژیکی،از طرف دیگر،ربط داده و نسبت به عنصر نظارت و رشد نهادهای نظارتی یا،به عبارت بهتر،نهاد مراقبت و تنبیه در جامعه و زندگی روزمره بی‌اعتنایند. در این دسته از تحقیقات،از یک سوی،حضور قانون و یا نبود آن در ایران در قالب مفاهیمی مثل قرارداد اجتماعی و«جامعۀ مدنی»مورد مطالعه قرار گرفته است،و از سوی دیگر بر نقش سلبی عامل استبداد و عدم مشروطیت قوانین در شکل‌گیری نهادهای مدنی و قانون مدرن تأکید شده است. اما این یک مسئلۀ تجربی است که آیا واقعا،میان کسانی که دولت را مشروع قلمداد می‌کنند و آن‌ها که مشروعیت نظام سیاسی را به چالش می‌کشند هیچ تفاوتی از نظر اطاعت قوانین یاد شده وجود ندارد یا نه. به نظر می‌رسد که در سطح خرد،سؤال اولیه ما مبنی بر این که«چرا مردم از قانون پیروی نمی‌کنند؟»سه پاسخ در پی داشته باشد:الف)پیامد عدم پیروی سودمندتر است؛ب)قانون موجود مشروع تلقی نمی‌شود،و ج)فرد براساس اصول اخلاقی شخصی یا فردی عمل می‌کند که پیامد آن به قانون در تعارض است. آیا می‌توان رواج این نوع جهت‌گیری را در بین پاسخگویان بالا تلقی کرد و آن را مسئله‌ای اجتماعی دانست؟ همان‌طوری که در مورد قانون‌گریزی ابزاری گفته شد،در هیچ جامعه‌ای نمی‌توان انتظار جهت‌گیری کاملا موافق با قانون را داشت. دو نکته در این‌جا مهم است:اول آن‌که به نظر می‌رسد وفادارترین افراد به نظام سیاسی کارمندان شاغل در بوروکراسی آن باشند و دوم،بسیاری از کارمندان به دلیل خصلت محافظه‌کاری آن‌ها و شرایط خاص جامعۀ ایران از پاسخ صادقانه خودداری می‌کنند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.