Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی منتقدانه نظریه تلقی

نویسنده:

ISC (22 صفحه - از 105 تا 126)

کلیدواژه ها : حجیت ،تلقی ،مسائل تفریعی ،اصول متلقاة ،کاشفیت

کلید واژه های ماشینی : روایت ،قدما ،فقها ،کتاب ،شهرت ،حجیت ،حدیث ،متون روایات ،حجیت شهرت فتوایی ،حجت ،نظریه تلقی ،فتاوی ،ائمه اطهار ،حکم ،قم ،کتابهای فقهی قدما ،فتاوی مشهور متن روایت ،نقل ،شیخ طوسی ،تقلید ،عبارت ،حجیت شهرت فتوایی به دلایل ،باب حجیت شهرت فتوایی ،متن و عبارات روایات ،فتوای مشهور در کتب‌های قدما ،احادیث وارده از ائمه ،اصل ،نظریه تلقی بیان ،میان شهرت قدمایی و شهرت ،دلیل

نظریه تلقی بیان می‌کند که کتابهای فقهی قدما نظیر: الهدایة بالخیر، المقنع، النهایة، مقنعه و مانند آن اگر چه ظاهر آن این است که فتاوای مؤلفین این کتابها در آن منعکس است ولی در واقع متون روایات است که با حذف اسناد، به عنوان فتوا ذکر گردید. ایشان در بیان نظرات و فتاوی خود ملتزم بودند تا متن و عبارات روایات را آورده و حتی در تمام کلمات از احادیث وارده از ائمه اطهار )ع( تبعیت نمایند. ریشه‌های این نظریه در نوشتجات شهید دوم )ره( یافت می‌شود اما از معاصرین کسی که بیشتر از همه بر آن پا می‌فشرد مرحوم آیة الله بروجردی )ره( بوده است. این مقاله سعی نمود اولا ثابت کند که التزام فوق در کتابهای فقهی قدما ثابت نیست و ثانیا اگر هم این طور باشد، با حجت بودن یک روایت در نزد قدما، نمی‌توان لزوم حجت بودن آن در نزد دیگران را نتیجه گرفت. بنابراین نظریه فوق هم از جهت صغری و هم از جهت کبری مورد اشکالات جدی و غیرقابل دفاع است.

خلاصه ماشینی:

"نظر علمای اخباری در مورد تلقی علمای اخباری هم با وجود این که برای اجماع اعتباری قائل نیستند، برای این حکم مشهور )هر چند به دلیلی استناد نداشته باشد( اعتبار وحجیت قائلند؛ چنان‌که مرحوم ملا امین استر آبادی بعد از آن‌که عدم حجیت اجماع را نتیجه گرفته، اجماع را به دو معنی مورد استثنا قرار داده و آنچه مربوط به این بحث است استثنای دوم اوست که در آن آمده است: »فتوا دادن جمعی از اخباریین مانند صدوق و محمد بن یعقوب کلینی، بلکه شیخ طوسی )چون او نیز در زمره ایشان است( نزد من معتبر است؛ چون در آن دلالت قطعی عادی وجود دارد مبنی بر این‌که به ایشان نصی رسیده و این امر موجب قطع و یقین برای صاحبان فکر می‌شود )استرآبادی، بی تا، ص 135). اشکالات صغروی بر نظریه تلقی اشکال اول: اولین اشکال صغروی به اصل انعقاد شهرت مربوط است: در این زمان راهی برای پی بردن به شهرت وجود ندارد مگر در مسائل معدودی که به منزله ضروری مذهب می‌باشد؛ مانند وجوب مسح در وضو و جایز نبودن مسح بر خفین و بطلان قیاس و امثال آن؛ اما در غیر از آن راهی نیست؛ چون نهایت چیزی که برای ما دست پیدا کردن بدان ممکن است عبارت است از اطلاع بر آرای اکثر متأخرین از قدمای صاحبان حدیث که همان صاحبان کتاب‌های فقهی هستند و با آن، علم به آرای جمیع حاصل نمی‌شود به خاطر زیادی کتاب‌ها و پراکندگی مصنفات؛ لذا علم به مسلک قدما واصحاب ائمه حاصل نمی‌شود چون اساسا از عادات ایشان تألیف کتاب و ثبت آرای خود نبوده، بلکه عادت بر جمع روایات داشتند و بر این منوال سلف عمل می‌نمودند و تألیف کتاب‌های فقهی بعد از مدت‌ها باب شده؛ پس به وسیله مسلک صاحبان کتاب‌ها نمی‌توان پی به مسالک اصحاب اخبار برد و از اتفاق اکثر فقها نمی‌توان کشف موافقت معصوم علیه السلام را نمود« )سبزواری، بی تا، ص 50)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.