Skip to main content
فهرست مقالات

نقدی بر استدلال مباشر

نویسنده: ؛

پاييز 1385 - شماره 13 (30 صفحه - از 85 تا 114)

کلیدواژه ها : استدلال مباشر ،استدلال غیر مباشر ،احکام قضایا ،نسبت قضایا

کلید واژه های ماشینی : استدلال مباشر ،مباشر ،استدلال غیر مباشر ،عکس نقیض ،نقیض ،تبارشناسی استدلال مباشر ،غیر مباشر ،ملازمه ،SiP ،احکام گزاره‌ها ،دانسته‌های تصدیقی ،نقیض محمول اصل ،SoP ،مباشر و غیر مباشر ،احکام قضایا ،قسمی از استدلال ،گزاره صادق ،منطق استدلال ،نقض موضوع ،وحدت موضوع ،مطلوب ،موضوع و محمول ،ملازمه غیر ،ملازمه مقدمه ،نیروی برهان ،نقیض موافق ،SiP و ،مبانی منطق ،قسم دوم ،نقیض مخالف

همچنان که در بستر طبیعت، گاه سلولی از یک جاندار با سلولی از جانداری دیگر به هم میآمیزند و موجودی نو پدید میآورند، در زهدان ذهن نیز دانستههای تصدیقی (گزارهها) دوبهدو درهم میآمیزند و دانستهای نو میزایند. اما گاهی هم در طبیعت، یک سلول بیآنکه با دیگری درآمیزد، خود به تنهایی از درون میشکافد. اکنون پرسش این است که آیا میتوان بر همین سان، در فرایند استدلال نیز تنها و تنها از یک گزاره، بیهیچ میانجی و واسطهای به گزارهای دیگر دست یافت؟ برخی برآنند که آری، میتوان. آنان این فرایند تولد را «استدلال مباشر یا بیواسطه» نام کردهاند، در برابر اقسام حجت که بر آن «استدلال غیر مباشر» نام نهادهاند. این جستار نخست احکام گزارهها را یادآوری کرده، آنگاه به تبارشناسی استدلال مباشر پرداخته است. سپس ناسازگاری این رأی را با پارههای دیگری از گفتههای مبدعان آن آشکار کرده و نادرستی آن را به نیروی برهان نمودار ساخته است. در پایان، پس از تأملاتی در برخی از سخنان ابن سینا و خواجه نصیر، تلاش کرده است تا برای اشکال دمورگان در باب فراگیر نبودن نظریه «قیاس» پاسخی پیش نهد.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.