Skip to main content
فهرست مقالات

نگاهی به دین پژوهی

نویسنده:

علمی-ترویجی (34 صفحه - از 39 تا 72)

کلیدواژه ها : عقل ،دین ،اسلام ،دین‌پژوهی ،ابعاد دین ،ساحت‌های دین ،ظواهر کتاب مقدس

کلید واژه های ماشینی : دین ،دین‌پژوهی ،رویکرد ،عقل ،پدیدار ،خدا ،اسلام ،رویکرد دین‌پژوهی ،انواع رویکردهای دین‌پژوهی در اسلام ،گزاره‌های ،قرآن ،زبان ،جامعه ،روش ،اجتماعی ،تجربه ،تفکر ،رویکردهای گوناگون به دین‌پژوهی ،انسان ،تفسیر ،پدیدارشناسی ،عقاید ،اهل حدیث ،رویکرد اخلاقی به دین ،جهان ،اعتقاد ،اصول ،تبیین ،به دین‌پژوهی ،رویکرد جامعه‌شناختی

این مقال بر آن است تا افق روشنی از رویکردهای گوناگون به دین‌پژوهی را ارائه دهد. در ابتدا به تعریف و ابعاد مختلف دین اشاره شده، سپس برخی از رویکردهای مهم دین‌پژوهی مطرح و مورد نقادی قرار گرفته است. این رویکردهای دین‌پژوهی عبارتند از: 1. رویکرد مردم شناختی؛ 2. رویکرد پوزیتیویستی و طبیعت‌گرایانه؛ 3. رویکرد اخلاقی؛ 4. رویکرد جامعه شناختی؛ 5. رویکرد پراگماتیستی؛ 6. رویکرد پدیدار شناختی؛ 7. رویکرد تحلیلی. نقص مشترک همه این رویکردها این است که فقط به جنبه و ساحتی از ابعاد دین توجه کرده و از ابعاد و ساحت‌های دیگر دین غفلت ورزیده‌اند. در پایان، انواع رویکردهای دین پژوهی در اسلام، مطرح و ارزیابی شده است که عبارتند از: 1. رویکرد اهل حدیث؛ 2. رویکرد معتزله؛ 3. رویکرد اشاعره؛ 4. رویکرد شیعه.

خلاصه ماشینی:

"این فیلسوفان یکی از حساس‌ترین پرسش‌ها را برای فلسفه معاصر دین مطرح می‌سازند؛ یعنی این پرسش که آیا سخن گفتن انسان دیندار درباره خدا معنایی دارد و اگر دارد، آن معنا چیست؟(72) ما در این جا فقط به عقیده آیر اشاره می‌کنیم: آیر در کتاب زبان، حقیقت و منطق می‌گوید: همه گزاره‌های واقعی به دو گروه تقسیم می‌شوند: نخست، گزاره‌های تحلیلی است که چون صرفا همان گویانه یا توتولوژی هستند، ضرور و قطعی شناخته می‌شوند. علامه طباطبایی درباره این رویکرد دین‌پژوهی می‌گوید:در عصر حاضر، مسلک جدیدی در تفسیر متولد شده است و آن روش گروهی از مسلمان‌زادگان است که در اثر ممارست در علوم طبیعی و مانند آن که بر حس و تجربه مبتنی است و علوم اجتماعی که بر استقرای تجربی و آمار مبتنی است، این روش را پیش گرفته و به مذهب فیلسوفان حسی مشرب پیشین اروپا یا مذهب پراگماتیسم که می‌گوید: ادراکات انسان هیچ ارزشی ندارد، مگر به میزانی که ثمره عملی بر آن مترتب شود؛ عملی که نیازهای زندگی به حکم ضرورت آن را تعیین می‌کند، گرایش یافته، می‌گویند: ممکن نیست معارف دینی با روشی که مورد تصدیق این علوم است، مخالف باشد و اصالت از آن ماده و خواص آن است و هر آن چه دین از آن خبر می‌دهد، نظیر عرش، کرسی، لوح و قلم که علوم طبیعی نمی‌تواند آن‌ها را اثبات کند، باید تأویل کرد و ..."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.