Skip to main content

جایگاه مطلوب هنر کاردستی در برنامه درسی دوره ابتدائی

صفحه:
از 26 تا 29 (4 صفحه)
26 رشد آموزش هنر , زمستان 1381 - شماره 2


27 رشد آموزش هنر , زمستان 1381 - شماره 2

خویش‌ نسبت‌ به محیط اطراف خود،که‌ از‌ طریق‌ حس بینایی‌ دریافت می‌شود،می‌پردازند.چگونگی این بیان و انتقال تجربه‌ های،به میزان تبحر و هنرمندی فرد بستگی دارد.

کودک دورهـء ابـتدایی‌،مـنحصر‌ به‌ فرد،انعطاف‌پذیر،تلقین‌پذیر و خـیال‌پرداز اسـت.هـنوز مفاهیم مجرد‌ و انتزاعی‌ را به درستی در نمی‌یابد،علاقهء بسیار به کسب تجربه‌های گوناگون دارد، خصوصیات اشیا را کشف می‌کند و به هنرهای‌ دستی‌ علاقهء‌ بـسیار دارد،زیـرا دوسـت دارد مطالب و مفاهیم درسی را به‌طور‌ عینی و فعال بیاموزد.

امـروز در دنـیای تعلیم و تربیت پیشرفته به این موضوع‌ اهمیت بسیار داده می‌شود و کودکان مدارس‌ ابتدایی‌ در‌ برنامهء درسی خود به موازات فعالیت‌های عـلمی و آمـوزشی،از تـجربه‌ های‌ عملی‌ وسیعی نیز برخوردار هستند.هنر کاردستی شامل‌ فـعالیت‌هایی نیز می‌شود که کودکان با راهنمایی درست از‌ سوی‌‌ آموزگار‌ خود،اشیای دوبعدی و سه‌بعدی می‌سازند.در مدارس‌ ابتدایی معمولا بـه ایـن هـنر‌،درست‌ توجه‌ نمی‌شود و به ندرت‌ مشاهده می‌شود،کودکی بادنما یا بـادسنجی مـی‌سازد که نمی‌داند آیا مورد‌ پسند‌ واقع‌ خواهد شد یا نه؟

کاردستی را«لنکستر»چنین تعریف می‌کند:«کاردستی‌ شـامل یـادگیری و اسـتفاده از‌ فنون‌ و مهارت‌های دستی در ساخت‌ اشیای دوبعدی و سه‌بعدی،ابزارهای دستی یا مکانیکی اسـت. اخـتیار‌ کـودکان‌ قرار‌ می‌دهد(هنر در مدرسه).

هدف پژوهش

در برنامهء درسی دورهء ابتدایی،مجریان آن سعی‌ دارند‌ مـحتوای بـرنامه را بـدون کم و کاست،آماده شده در ذهن کودکان‌ جای دهند‌.به‌طوری‌ که‌ گاهی حتی فرصت نـظم‌دهی ذهـنی به‌ کودک داده نمی‌شود و معلم همهء فعالیت‌ها و کارها را به‌ جای‌‌ کودک انجام می‌دهد.عـلت چیست؟پاسخ‌هایی مـتفاوت مـی‌توان‌ فراهم کرد.نباید تمام کاستی‌ها را‌ متوجه‌ مجریان‌ برنامه بدانیم، بلکه می‌توان گفت تمام عـوامل درگـیر در تعلیم تربیت،در مؤثر یا عدم‌ مؤثر‌ بودن‌ برنامه،دخیل هستند.نکتهء قابل تـوجه ایـن اسـت‌ که عامل مهم و انسجام‌دهنده‌ به‌ آن هم،برنامه‌ریزی درسی است‌ و اگر او نیز در این راه فعال نباشد،چـه خـواهد شد؟البته برنامه‌ریز‌ نیز‌ بدون مصالح و امکانات و تجهیزات چطور می‌تواند موفق‌ باشد؟اینجاست که ضرورت تـوجه مـسؤولان آمـوزش‌ و پرورش‌‌ روشن می‌شود.هدف از این مقاله تحقیقی‌،این‌ است‌ که: 1-ضرورت و نقش کار دستی در دورهـء‌ ابـتدایی‌ روشـن شود.

2-علل بی‌توجهی و ضعف اجرای برنامه معلوم گردد.

3-پیشنهادهایی نیز برای اولیـای‌ امـور‌ داده شود.

سوال‌های ویژه

1-کارهای‌ دستی‌ چه نقشی‌ در‌ برنامهء‌ درسی آموزش‌ ابتدایی دارند؟

2-چه عواملی مانع‌ اجرای‌ درسـت بـرنامهء کاردستی در جهت هدف‌های برنامهء درسی دورهء ابتدایی می‌شود؟

روش پژوهش‌

برای‌ تحقیق هدف‌های پژوهـش و یـافتن سوال‌های مربوط‌ به آن،از روش‌ توصیفی‌ استفاده شـد.بـه ایـن منظور‌ ابزار‌ مورد استفاده،پرسشنامه بود.هـمچنین بـه سبب استفاده از تجربیات‌ و نظرات آزمودنی‌ها و به‌ علت‌ دسترسی به آن‌ها از مصاحبه‌‌ نیز‌ اسـتفاده‌ گـردید.

جامعهء نمونه‌

برای‌ نظرخواهی از آمـوزگاران در‌ زمـینهء‌ نقش و جـایگاه‌ کـاردستی در بـرنامهء درسی دورهء ابتدایی،تصمیم گرفته شـد کـه‌ از آموزگاران‌ ترم‌ آخر کارشناسی آموزش ابتدایی کمک و یاری‌‌ خواسته‌ شود،زیرا‌ آنـان‌ دربـارهء‌ بازی،نقاشی،کاردستی، روانشناسی‌ کودک و رشـد،و نیز اصول آموزش و پرورشـ‌ اطـلاعاتی در سطح کارشناسی به دست آوردهـ‌اند.از آنـ‌جا‌ که‌‌ در وضعیت فعلی،گروه موردنظر فقط‌ در‌ مرکز‌ آموزش‌ عالی‌‌ ضمن خدمت شهید‌ مـدنی‌ تـهران مشغول تحصیل بودند و تعداد جـامعهء آمـاری در کـل 36 نفر بود،تـصمیم گـرفته شد که‌ همهء‌ آنـ‌‌ هـا برای جامعهء نمونه انتخاب شوند.از‌ 36‌ پرسشنامهء‌ جمع‌آوری‌‌ شده‌،06‌ پرسشنامه برای پژوهش قابل استفاده بـود.

تـجزیه و تحلیل داده‌ها

از آن‌جا که پرسشنامه از نـوع پاسـخ باز بـود،از روشـ‌های‌ آمـاری فقط از فراوانی و درصد اسـتفاده شد‌ و پاسخ‌های داده‌ شده پس از حذف موارد تکراری،براساس بیشترین‌ فراوانی مرتب و نوشته شدند.

عناصر بـرنامهء درسـی

در زمینهء عناصر تشکیل دهندهء برنامه‌های آمـوزشی و درسـی، بـرنامه‌ریزان درسـی،الگـوها و مدل‌های بسیاری‌ عـرضه‌ کـرده‌اند که اگر دقیق بنگریم،پنج عنصر کلی در هر برنامه وجود دارد که‌ عبارتند از:1)هدف 2)محتوا 3)روش و وسایل 4)تـرتیب عـمل‌ (اجـرا)5)ارزشیابی.

هدف‌های

1-توسعهء معلومات کودکان از‌ طریق‌ کـسب تـجربه در

28 رشد آموزش هنر , زمستان 1381 - شماره 2


29 رشد آموزش هنر , زمستان 1381 - شماره 2