Skip to main content
فهرست مقالات

قراردادی گری پاپر در مبنای تجربی علم

نویسنده:

ISC (32 صفحه - از 48 تا 79)

کلیدواژه ها : مبنای تجربی علم ،گزاره‌های مبنایی ،قرارداد ،تصمیم ،ابطال‌گرایی ،اعتباطیت

کلید واژه های ماشینی : پاپر، گزاره‌های مبنایی، ابطال، قرارداد، استقرا، تجربه، گری پاپر در مبنای تجربی، اساس روش‌شناسی علم پاپر، علمی، قراردادی گری پاپر، مبنای تجربی علم، پذیرش، آزمون، پذیرش گزاره‌های مبنایی، قراردادی بودن پذیرش گزاره‌های مبنایی، مبنای تجربی، صدق، صدق گزاره‌های مبنایی، روش‌شناسی، مشاهده، اثبات، منطق، Popper، ادراکات، روش‌شناسی پاپر، خواه، گزاره‌های مبنایی در روش‌شناسی پاپر، قاعده‌ی، حسی، علوم تجربی

«علوم تجربی» به چه نحوی بر «تجربه» مبتنی و متکی است و چه چیزی پیوند میان آن دو را فراهم می‌سازد؟ آیا استقرا بین علم و تجربه پیوند برقرار می‌کند یا امری دیگر؟ آیا تجربه قادر به «اثبات» نظریه‌ها می‌باشد؟ اگر نمی‌باشد، پس چه موضعی را می‌تواند در مقابل آنها اتخاذ کند؟ در فرآیند نیل به نظریه‌هایی که مقبول دانشمندان واقع شده‌اند و در حوزه‌ی علم وارد می‌شوند، تجربه و «مشاهده» چه نقشی را بر دوش می‌کشد؟ آیا تجربه در مقام وضع و دست‌یابی(2) نظریه‌های علمی وارد عمل می‌شود یا در مقام نقد و ارزیابی(3) آنها؟ تا چه حد می‌توان به احکامی که با توجه به تجربه صادر می‌شوند یقین حاصل نمود؟ خلاصه این‌که، «مبنای تجربی»(4) نظریه‌های علمی کدام است و از چه استحکامی برخوردار است؟ در این مقاله می‌خواهیم بر اساس روش‌شناسی علم پاپر، به این پرسش‌ها پاسخ گوییم و مبانی وی را در مواضع فوق آشکار سازیم؛ سپس آنها را با توجه به اهدافی که از پذیرش آنها دنبال می‌شود و پیامدهایشان، مورد نقد و بررسی قرار دهیم.

خلاصه ماشینی: "pereptual experiences نماید، چرا باید خواستار مشاهده‌پذیری این نوع گزاره‌ها و آزمون‌پذیری آنها از طریق مشاهده باشیم؟ اگر غرض از آزمون گزاره‌های مبنایی، سنجش میزان اعتبار و صدق آنها نیست، «آزمودن» آنها چه معنای موجهی می‌تواند داشته باشد؟ و اگر غرض همان است، ولی در عین حال مشاهده نمی‌تواند، تا هیچ میزانی، حکایت از صدق گزاره‌های مبنایی بنماید، پس «آزمودن آنها از طریق مشاهده» چه معنایی خواهد داشت؟ شاید پاسخ داده شود که تجربه نمی‌تواند صدق گزاره‌های مبنایی را ثابت کند، بلکه فقط می‌تواند کذب آنها را تثبیت نماید همان گونه که در مورد نظریه‌ها چنین است، اما با کمی دقت متوجه می‌شویم که اگر تجربه عاجز از تصدیق گزاره‌های مبنایی باشد، از تکذیب آنها نیز عاجز خواهد بود؛ زیرا با نظر به هر تجربه و مشاهده‌ای، فقط می‌توانیم مدعی صدق گزاره‌ای باشیم که توصیفگر آن تجربه و مشاهده است و سپس می‌توانیم مدعی کذب گزاره‌ای باشیم که با آن گزاره‌ی توصیفی تعارض و تناقض دارد. یکی از ایراداتی که معمولا نظر هر کسی را که آرای پاپر را درباره‌ی مبنای تجربی مورد توجه و تأمل قرار می‌دهد، به خود جلب می‌کند، این است که اگر مشاهده و تجربه نمی‌تواند هیچ نقشی در توجیه و تصویب گزاره‌های مبنایی ایفا کند، دیگر چه لزومی دارد که گزاره‌های مبنایی را به «حوادث مشاهده‌پذیر» ارجاع دهند و نیز آزمودن نظریه‌ها از طریق مشاهده چه معنای موجهی خواهد داشت."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.