Skip to main content
فهرست مقالات

تاریخ تشیع در نیشابور (از آغاز تا پایان قرن چهارم هجری)(1)

نویسنده:

(28 صفحه - از 75 تا 102)

کلید واژه های ماشینی : نیشابور، تشیع، هجری، خراسان، تاریخ، تاریخ تشیع در نیشابور، مذهب، اهل سنت، شهر، تاریخ نیشابور، تشیع در نیشابور، حاکم، امام، میان شهر تاریخی نیشابور، شهر نیشابور، قنبر، زمان فتوحات مذهب اهل سنت، ابوالأسود، هـ، در نیشابور، قرن چهارم هجری، امام علی، حاکم نیشابوری، ایران، حدیث، مذهب تشیع، ابن‌اثیر، طبقه، قرن دوم هجری، تاریخ چاپ نامعلوم

امپراتوری پهناور ایران ساسانی توسط مسلمانان و عمدتا در زمان خلیفه دوم، عمر بن خطاب (13 23هـ) فتح شد. مناطق باقیمانده نیز در زمان خلفای پس از او به تصرف مسلمانان درآمد و دامنه فتوحات آنان از حدود ایران فراتر رفت. تنها ساکنان مناطق حوضه جنوبی خزر، یعنی طبرستان و گیلان، توانستند با استفاده از موقعیت طبیعی این نواحی استقلال خود را کم و بیش تا اواسط قرن دوم هجری و اوایل عصر عباسی حفظ کنند. از آن رو که مذهب غالب و حاکم در زمان فتوحات مذهب اهل سنت بود، طبعا مردم سرزمین های فتح شده در وهله اول با مذهب تسنن آشنا می شدند و به مرور آن را می پذیرفتند. گرچه معدود افرادی از مسلمانان که در فتوحات شرکت داشتند از جمله بنی هاشم و بعضی قبایل یمنی و برخی از انصار با مکتب اهل بیت(علیهم السلام) (تشیع) آشنا و بعضا به آن معتقد و پایبند بودند، ولی به دلیل در اقلیت قرار داشتن این افراد و نیز مخالفت حکومت با رشد و گسترش مکتب اهل بیت(علیهم السلام)، به طور طبیعی چهره کلی فرهنگ سرزمین های فتح شده فرهنگ تسنن بود. در این میان شهر تاریخی نیشابور از ویژگی خاصی برخوردار بود; شهری که طی چندین قرن یکی از مهم ترین حوزه های درسی اهل سنت به شمار می آمد و مجموعه ای از بزرگ ترین فقها و محدثان اهل تسنن را در خود جای داده بود. اما این شهر طی روندی طولانی، به یکی از مراکز تشیع تبدیل گردید و مکتب اهل سنت جای خود را به مکتب اهل بیت(علیهم السلام) داد. این نوشتار به بررسی عوامل نفوذ و گسترش تشیع از ورود اسلام تا پایان قرن چهارم هجری در شهر نیشابور می پردازد که اینک بخش نخست آن تقدیم می گردد.

خلاصه ماشینی: "69 در مورد طبقه «اتباع الاتباع» از علمای نیشابور، گذشته از افرادی که اسامی آن ها ذکر شد، و حضور آنان در میان مردم نیشابور می تواند به شناخت وضعیت مذهب تشیع در این شهر به ما کمک کند، چند نکته دیگر نیز حائز اهمیت است: اولا، حاکم که به عنوان یک سنی و پیشوای مذهبی و محدث بزرگ اهل سنت در قرن چهارم، از عثمان به عنوان امیرالمؤمنین نام می برد70 و نسبت به همه صحابه با جمله «رضوان الله علیهم اجمعین» ابراز احترام می نماید،71 و از مسلم بن حجاج محدث بزرگ اهل سنت با احترام یاد می کند، و هارون الرشید را امیرالمؤمنین می خواند. 80 همان گونه که قبلا نیز ذیل عنوان «اتباع الاتباع» از علمای نیشابور اشاره شد، کوفیان به تشیع مشهور بوده اند و کوفه در پرتو سخنان و رهنمودهای امام علی (علیه السلام) در طی دوران خلافت ظاهری اش، بزرگترین پایگاه تشیع محسوب می شد81 و طبعا اصطلاح «کوفی مذهب» که پیش از این گذشت و عبارت «پیشوای کوفیان» در این جا اشاره به تشیع کوفیان به عنوان بارزترین مشخصه آنان است; هم چنان که گزارش اخیر حاکم در ترجمه احمد بن محمد قاضی الحرمین نیشابوری، گویای حضور قابل توجه کوفیان شیعه مذهب در نیشابور و نقش فعال آنان در صحنه فرهنگی و علمی این شهر است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.