Skip to main content
فهرست مقالات

تاریخ تشیع در نیشابور (از آغاز تا پایان قرن چهارم هجری)(1)

نویسنده:

(28 صفحه - از 75 تا 102)

کلید واژه های ماشینی : نیشابور، تشیع، خراسان، تاریخ، تاریخ تشیع در نیشابور، مذهب، اهل سنت، شهر، تاریخ نیشابور، تشیع در نیشابور

امپراتوری پهناور ایران ساسانی توسط مسلمانان و عمدتا در زمان خلیفه دوم، عمر بن خطاب (13 23هـ) فتح شد. مناطق باقیمانده نیز در زمان خلفای پس از او به تصرف مسلمانان درآمد و دامنه فتوحات آنان از حدود ایران فراتر رفت. تنها ساکنان مناطق حوضه جنوبی خزر، یعنی طبرستان و گیلان، توانستند با استفاده از موقعیت طبیعی این نواحی استقلال خود را کم و بیش تا اواسط قرن دوم هجری و اوایل عصر عباسی حفظ کنند. از آن رو که مذهب غالب و حاکم در زمان فتوحات مذهب اهل سنت بود، طبعا مردم سرزمین های فتح شده در وهله اول با مذهب تسنن آشنا می شدند و به مرور آن را می پذیرفتند. گرچه معدود افرادی از مسلمانان که در فتوحات شرکت داشتند از جمله بنی هاشم و بعضی قبایل یمنی و برخی از انصار با مکتب اهل بیت(علیهم السلام) (تشیع) آشنا و بعضا به آن معتقد و پایبند بودند، ولی به دلیل در اقلیت قرار داشتن این افراد و نیز مخالفت حکومت با رشد و گسترش مکتب اهل بیت(علیهم السلام)، به طور طبیعی چهره کلی فرهنگ سرزمین های فتح شده فرهنگ تسنن بود. در این میان شهر تاریخی نیشابور از ویژگی خاصی برخوردار بود; شهری که طی چندین قرن یکی از مهم ترین حوزه های درسی اهل سنت به شمار می آمد و مجموعه ای از بزرگ ترین فقها و محدثان اهل تسنن را در خود جای داده بود. اما این شهر طی روندی طولانی، به یکی از مراکز تشیع تبدیل گردید و مکتب اهل سنت جای خود را به مکتب اهل بیت(علیهم السلام) داد. این نوشتار به بررسی عوامل نفوذ و گسترش تشیع از ورود اسلام تا پایان قرن چهارم هجری در شهر نیشابور می پردازد که اینک بخش نخست آن تقدیم می گردد.

خلاصه ماشینی:

"69 در مورد طبقه «اتباع الاتباع» از علمای نیشابور، گذشته از افرادی که اسامی آن ها ذکر شد، و حضور آنان در میان مردم نیشابور می تواند به شناخت وضعیت مذهب تشیع در این شهر به ما کمک کند، چند نکته دیگر نیز حائز اهمیت است: اولا، حاکم که به عنوان یک سنی و پیشوای مذهبی و محدث بزرگ اهل سنت در قرن چهارم، از عثمان به عنوان امیرالمؤمنین نام می برد70 و نسبت به همه صحابه با جمله «رضوان الله علیهم اجمعین» ابراز احترام می نماید،71 و از مسلم بن حجاج محدث بزرگ اهل سنت با احترام یاد می کند، و هارون الرشید را امیرالمؤمنین می خواند. 80 همان گونه که قبلا نیز ذیل عنوان «اتباع الاتباع» از علمای نیشابور اشاره شد، کوفیان به تشیع مشهور بوده اند و کوفه در پرتو سخنان و رهنمودهای امام علی (علیه السلام) در طی دوران خلافت ظاهری اش، بزرگترین پایگاه تشیع محسوب می شد81 و طبعا اصطلاح «کوفی مذهب» که پیش از این گذشت و عبارت «پیشوای کوفیان» در این جا اشاره به تشیع کوفیان به عنوان بارزترین مشخصه آنان است; هم چنان که گزارش اخیر حاکم در ترجمه احمد بن محمد قاضی الحرمین نیشابوری، گویای حضور قابل توجه کوفیان شیعه مذهب در نیشابور و نقش فعال آنان در صحنه فرهنگی و علمی این شهر است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.