من جوانب حرکت شعری در سودان: عشق و زیبایی: در شعر دکتر عبدالله الطیب مقدمة ومراجعة

ملخص الجهاز:

و دو تن از اندیشمندان ادیب هستند که شاعر ما دکتر الطیب از آن‌ها تأثیر پذیرفته است: یکی در دوران قدیم، ابوعثمان جاحظ است که او را در قصایدش یاد می‌کند، تا جایی که می‌یابی در برخی از آن‌ها می‌گوید: و ابوعثمان گفت: چه بسا عشق از بین برود و شکاف‌هایی از آن باقی بماند که هرگز ترمیم نمی‌شوند و دیگری از معاصران و او دکتر طه حسین است که شاعر درباره او می‌گوید: و از آن جایگاه شریف، نهالی کاشت در حالی که گرد آن را طوفان‌های روزگار است و چنان کوششی کردم که توانِ اهل اصالت را از آن بازداشت، در میدان رقابت و رویایی را دیدم که دل‌های سخت و چشم‌ها از دیدن آن کور مانده بودند و شاعر قصیده‌ای غنایی با عنوان «اندیشه طه» دارد که از آن می‌گوید: و اندیشه طه با نظر خود به سوی ما لبخند زد، و از آن، خلاصه‌های سالیان سپری شده است بلکه او قصیده‌ای در رثای طه نوشت که از بهترین اشعار او به شمار می‌رود، و در آن می‌گوید: در دوران جوانی شیفته او شدیم و از شیرینی آن چشیدنی‌ها چشیدیم آثارش را خواندیم و بهره بردیم او از جام خود شراب ناب می‌نوشد و ما از شاگردان او هستیم و ای صاحب فضل، تو را نمی‌ستاییم؟ و مردم وقتی خبر مرگ او را به من دادند، اندوهگین شدم و شکوه من از فقدان اوست و با تمام این‌ها، شاعر از شاعران کهن تأثیر می‌پذیرد و از آن‌ها پیروی می‌کند؛ پس برخی از قصاید او به سبک قصاید قدیمی است، برای نمونه قصیده او «رقت و شکایت» دارای مذهب «نواسی» است و مطلع آن چنین است: باشد که آن دختر محبوب دیدار کند، در حالی که من به نیکی‌های او نیازمندم و همانا او چهره‌ای دارد که بر آن شادابی است و در نگاه او، پرنده زندگی اسیر گشته است و در دو لب، رقت و شکایتی است که با تو، هم خستگی و هم شادی آمیخته است پس او بر همان روشِ روایتِ ابونواس در مدح «الخصیب» است، که در آن می‌گوید: ای دخترِ خانه ما، پدرت غیرت‌ورز است و آنچه نزد تو امید می‌رود، آسان است و نه دشوار و از این رو، برخی از پژوهشگران چنین پنداشته‌اند که سبکِ شاعر، دکتر عبدالله الطیب، سبکی قدیمی است؛ و شاعر نیز در قصیده خود «الخیال الشعوبی» به این موضوع اشاره کرده و به آن پاسخ می‌دهد و می‌گوید: آگاه باشید که -نه اینکه شعر بگوید «آگاه باشید»- آنان می‌گویند این شعر، سبکی قدیمی است و همانا مدعیان بر ما چیره گشتند و انواعِ جعل‌کنندگان و بدنامان میان ما سلطه یافتند و حقیقت آن است که شاعر، دکتر عبدالله الطیب، در کنار آنچه از استعدادها و نبوغ شاعریِ پربار، اندیشه‌ای درخشان، خیال خلاق و توانایی زبانی بسیار بالا و سطح والا دارد که هیچ‌یک از شاعران امروز فاقد آن هستند، با زندگی خود در پیوند با میراث و اشارات مکرر به آن در اشعارش، این گمان را ایجاد می‌کند که سبک او قدیمی است؛ و چه شگفت‌انگیز است سبک قدیمی اگر با اصالت، شخصیت و نبوغ آمیخته شود.