گفتگو و خاطرات: زرتشتیان معاصر ایران محادثة ومقابلة

ملخص الجهاز:

"در حین سفر به مناطق زرتشتی‌نشین هند مرتبا با ایرانیانمقیم این کشور ارتباط داشت و دلبستگی‌اش به آب‌وخاک اجدادی افزایش می‌یافتو چون اخبار ناگواری دربارۀ زندگی زرتشتیان ایران می‌شنید چند بار تصمیم گرفت بهایران سفر کند اما هربار با توجه به اوضاع سیاسی و اجتماعی هندوستان،افغانستان وایران این سفر ممکن نشد،تا اینکه زرتشتیان ایرانی مقیم هندوستان که،با کاروکوشش زیاد،زندگی آبرومندانه‌ای برای خود کسب کرده بودند با تأسیس«انجمناکابر پارسیان»توانستند در سال 1854 میلادی برابر 1270 قمری مانکجی را به ایرانبفرستند و از او درخواست نمودند که در یزد برای ساختن دخمه‌ای همت کند. شاید پس ازسوط ساسانیان تا آن زمان نخستین بار بود که یک بازرگان ایرانی به چنین موقعیت اقتصادی‌ای نائل می‌شدتجارتخانۀ او به تدریج چنان اعتباری پیدا کرد که بانک شاهی ایران و انگلیس و بانک استقراضی روس راتحت الشعاع قرار داد و شاه و درباریان و بازرگانان و مردم عادی برای معاملات بانکداری به تجارتخانۀ او- مدت 40 سال اقامت در ایران توانست نقش مهمی در فعالیتهای اجتماعی،فرهنگی وسیاسی نه‌تنها مربوط به زرتشتیان بلکه کل جامعۀ ایران ایفا کند. *تفاوت مهمی که در مورد عملکرد و اقدامات اردشیر جی در مقایسه با دو شخص پیشین وحتی افرادی مانند ارباب کیخسرو شاهرخ به چشم می‌خورد این است که آنان به‌طور عمدهفعالیتهای خود را حول گرفتن امتیازات بیشتر برای جامعۀ زرتشتیان قرار دادند درحالی‌کهحوزۀ عمل اردشیر جی در ایران محدود به این امور نبود بلکه او در مسائل عمدۀ سیاسی وامنیتی کشور دست به اقدامات شگفت‌انگیز زد."