Skip to main content
فهرست مقالات

فلسفه حق در اندیشه سیاسی آیة الله مطهری

نویسنده:

ISC (26 صفحه - از 180 تا 205)

کلید واژه های ماشینی : حقوق ، مطهری ، انسان ، بررسی اجمالی مبانی اقتصاد ، اسلامی ، تکلیف ، آیة‌الله مطهری ، خدا ، طبیعت ، اعتبار

خلاصه ماشینی:

"روشن است که حقوق انسانی در یک رتبه قرار ندارند؛ برخی از آنها، که می‌توانیم حقوق بنیادی بنامیم، به منزله اساس و زیربنا هستند که حقوق دیگر از آنها برمی‌خیزد و بر پایه دسته اول توجیه می‌شود؛ مثلا حق حیات، حق آزادی، حق بهره‌گیری از مواهب طبیعی و حق مالکیت بر حاصل تلاش فردی از دسته اول است؛ اما بسیاری از حقوق تعریف شده در قوانین مدون که به اقتضای شرایط خاص برای سامان دادن به روابط اجتماعی پیش‌بینی شده قابل تحویل به دسته اول است؛ بنابراین آنچه در بحث مبنای حق اهمیت درجه اول پیدا می‌کند، چگونگی توجیه حقوق بنیادی است؛ از این‌رو باید روشن شود این رابطه‌ای که میان مورد حق و شخص ذی‌حق قائلیم، چه خاستگاهی دارد و چرا چنین توانایی یا صلاحیت یا مصونیتی برای شخص قائلیم و چرا چنین وظایفی را برای دیگران در قبال او معتقدیم. در مقابل، فردی را که به حقوق دیگران تجاوز می‌کند و میان افراد تبعیض قائل می‌شود، ظالم و لایق تقبیح می‌شماریم؛ اما راجع به خدای متعال چطور؟ آیا عدالت در مورد ذات الهی نیز این‌طور است؟ اگر فرض کنیم معنای عدل و ظلم به همان مفهوم اخلاقی به کار رفته در حوزه انسانی در مورد خداوند هم قابل جریان باشد، آیا اینها عملا می‌تواند در مورد خداوند مصداق پیدا کند؟ بدیهی است که در ارتباط میان خالق و مخلوق، مخلوق هرچه دارد از خالق است؛ هیچ‌کس در برابر خداوند حقی و مالکیتی و اولویتی ندارد، او مالک‌الملک مطلق است، از این‌رو اگر عدالت رعایت حق غیر است و ظلم تجاوز به حق غیر، یعنی برای تطبیق این دو لازم است پای حقی در میان باشد، بر این اساس، افعال حق تعالی نمی‌تواند متصف به عدل و ظلم بشود."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.