Skip to main content
فهرست مقالات

میزگرد فلسفه شناسی (2)/ فلسفه های مضاف

مصاحبه شونده:

ISC (20 صفحه - از 117 تا 136)

خلاصه ماشینی:

"معرفت فلسفی: برای این که دوباره به بحث اصلی بازگردیم، آیا می‌توانیم حاصل فرمایش‌های جناب‌عالی درباره فلسفه‌های مضاف را بدین صورت جمع کنیم که فلسفه‌های مضاف، حد واسطی میان فلسفه اولی و علوم خاص هستند؟ استاد مصباح: اگر موضوع فلسفه‌های مضاف را تنها مبادی علوم بدانیم درست است، ولی اگر فلسفه‌های مضاف حتی شامل تاریخ علم و سیر تحولات آن نیز بشوند، این تعریف درست نیست. حال اگر بخواهند آنچه را ـ مثلا ـ در یک علم کشف کرده‌اند، فارغ از روش‌های تجربی، با عقل بسنجند، و به گونه‌ای، میان آن و متافیزیک ارتباط برقرار سازند تا به نتیجه کلی برسند، آیا آن را نیز نمی‌توان نوعی فلسفه مضاف بعدالعلم به شمار آورد؟ استاد مصباح: به نظر من، چند مسئله در اینجا مطرح است که باید آن‌ها را تفکیک کنیم. آیا این روند ناشی از آن نیست که فیلسوفان مسلمان به فلسفه اولی بسنده کرده و آن را برای اثبات اصول موضوعه و مبادی علوم کافی می‌دانند، یا به این دلیل است که چون رشد علوم در جهان اسلام کمتر بوده، به این واسطه نیازی احساس نکرده‌اند؟ دکتر لگن‌هاوزن: به نظر می‌رسد علت این رویداد را باید در روی‌گردانی فلسفه اسلامی از طبیعت دنبال کنیم. وقتی طبیعت در فلسفه اسلامی اهمیت خود را از دست داد و جهان غرب نیز به طبیعت و علوم جدید روی آورد و به پیشرفت‌های چشمگیری رسید، مسلمانان بیشتر به فلسفه اولی تمسک جستند؛ زیرا هنوز چیزی داشتند که می‌توانستند از آن دفاع کنند و چون طبیعت را از دست دادند، به فلسفه‌های مضاف کمتر محتاج شدند؛ ولی امیدواریم این روند را آهسته آهسته کنار بگذارند."

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.