Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی ترانه سرایی در ادبیات فارسی

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (22 صفحه - از 93 تا 114)

ترانه در لغت به معنای خرد، تر و تازه ، از ریشه ی اوستایی تئورونـه ، اصـطلاحی عام بوده است که بر انواع قالب های شعری ملحون یا همـراه موسـیقی بـه ویـژه فهلویات ، دو بیتی، رباعی و بیت ، اطلاق میشده است . با توجه به ریشه ی باستانی ترانه ها، کهن ترین اشعار فارسی در میان این نوع ادبی یافت شده اسـت . در ایـن جستار، ترانه سرایی در ادبیات فارسی، بررسی می شود؛ سپس به ویژگی هـای وزن ترانه ، زبان ترانه و درون مایه ی آن می پردازیم و شعر و ترانه ی امـروز، سـاختار و وزن آن ، کاویده میشود. زبان ترانه ، ساده و صمیمی اسـت و درون مایـه هـای آن معمولا توده ای، عامیانه و احساسی است . ترانه با تعریف امروزی خود، معـادل و القاکننده ی تصنیف است . در دوران معاصر، قافیه دار بودن و سازگار بـودن شـعر با عروض ، از پیش شرط های ترانه بودن یک شعر نیست .

خلاصه ماشینی:

"ق به جای قول و غزل ترانه به کار می رفته است ؛ پیش از آن ، بـه معنـی آهنگ سازی نیز معمول بوده و به تدریج به شعری گفته شده کـه متناسـب و همـراه بـا موسیقی ساخته شده باشد و گاه وزن عروضی دارد و کم و بیش قافیه نیز در آن به کـار رفته است و یکی از بارزترین مشخصه های آن تصنیف کـردن (سـاختن ) اسـت . »(کریستین سن ، ١٣٦٣: ٣٩) بـرای همـین اسـت کـه گـوش نویسـندگانی چـون ابوهلال عسکری، شمس قـیس و خواجـه نصـیرالدین طوسـی از آن جـا کـه بـا اوزان عروض رسمی و رایج پس از دوران رودکی خوگر بوده است ، فهلویـات را ترانـه هـا و آهنگ هایی مردمی می دانسته اند که به زعم آنان ایـن نـوع شـعر بـدون وزن (منثـور) یـا ناسازگار با موازین عروضی بوده اسـت ؛ ١١ بنـابراین ، «بـه تـدریج شـاعران و عروضـیان ایرانی از جمله شمس قیس ، کوشیدند تا وزن اشعار ترانه های مردمی رایج و مشـهور را به نوعی با اوزان عروض رسمی تطبیق دهند. کلام ترانه ها و تصنیف های فارسی را که بـر روی ملـودی سـاخته شـده انـد، را عمـدتا میتوان با اوزان عروضی، تطبیق نمود و این امر به سبب تاثیر شعر عروضی فارسـی بـر موسیقی ایرانی و عادت موسیقیدانان ایرانی به خلق ترانه هایی متناسب با وزن عروضـی است ."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.