Skip to main content
فهرست مقالات

آزادی در اسلام

نویسنده:

(14 صفحه - از 196 تا 209)

کلید واژه های ماشینی : اسلام ، انسان ، حق ، عقل ، دین ، لاضرر ، قاعده لاضرر ، خدا ، اسلام انسان حق سلب آزادی ، جبر

خلاصه ماشینی:

"الف-رویکرد جبر و ا ختیار باتوجه به اینهک در برخی از آیات قرآن صریحا همه چیز منوط به تقدیر و مشیت الهی‌ دانسته شده(به عنوان مثال در آیه سوم سوره طلاق آمده است: «قد جعل الله لکل شیی‌ء قدرا» همانا خداوند برای هر چیز اندازه‌ای قرار داده است»)و در آیاتی دیگر انسان در عمل خود مختار و آزاد قلمداد گردیده است(مثلا آیه 11 سوره رعد: «ان الله لایغیر مابقوم حتی یغیروا ما بانفسهم» خداوند وضع هیچ مردمی را عوض نمی‌کند مگر آنکه خود آنها وضع خود را تغییر دهند»)،از نیمه دوم قرن اول،دو طرز تفکر در این باب پیدا شد؛گروهی طرفدار«جبر و تقدیر»و گروهی دیگر طرفدار«اختیار و آزادی»گردیدند و به دنبال آن،دو مکتب اشعری و معتزلی پدید آمد که معتزله برعکس اشاعره،انسان را در کار خود،مختار و آزاد می‌دانند. باتوجه‌ به آیه«انا هدیناه السبیل اما شاکرا و اما کفورا»(دهر:3)یا آیه 92 سوره کهف،انسان دارای‌ آزادی و اراده است‌32و به هریک از دو راه که بخواهد،می‌تواند متصف شود و اکراه‌ و اجباری وجود ندارد؛42ولی با انتخاب آزادانه خود،در برابر آینده‌اش مسؤول می‌باشد به‌ این معنا که او حاکم بر سرنوشت خود قرار داده شده و باید در مقابل مسؤولیتی که در برابر خدا دارد،راه آینده‌ساز خود را براساس تعقل و حکمت برگزیند52. ج-رویکرد اصل عدم سلطه علامه طباطبادی در تفسیر آیه 86 سوره قصص «و ربک یخلق ما یشاء و یختار ما کان لهم‌ الخیرة» با اشاره به اینکه انسان بالطبع حر و آزاد است مگر اینکه بدست خود و اختیار خود از خود سلب حریت کرده باشد و به اصطلاح عمل خود را تملیک به غیر نموده باشد،می‌گوید؛ در اسلام هیچ‌کس بر دیگری حق اعمال سلطه ندارد و تساوی انسانها در انسانیت،تساوی‌ آنها در آزادی و اختیار است‌82."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.