Skip to main content
فهرست مقالات

تأملی بر رویکردهای اساسی در مناسبات احمد تگودار با مصر (683-681ه)

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (20 صفحه - از 1 تا 20)

کلید واژه های ماشینی : مغول ، ایلخانی ، مصر ، هلاکو ، ممالیک ، سلطان ، حکومت ایلخانی ، غرب ، ایلخان مسلمان و سلطان مملوک ، مناسبات احمد تگودار با مصر

حکومت جوان و نیرومند، مغول در آغاز راه جهان‌گشایی مبهوت چشم‌نوازیهای سرزمین‌های آباد و مراکز مدتی و دوردست آسیای غربی و حوزه مدیترانه گردید.تسلط بر فلات ایران، بین‌النهرین(عراق کنونی)شامات و مصر از جمله مهم‌ترین اهداف مغولان در غرب بود.اگرچه در نخستین تهاجم‌های ویرانگر مغول به سوی آسیای مرکزی و ایران تکاپوهای بعدی پیشرفت‌های نظامی مغول در ایران و بین‌النهرین تثبیت نگردید و فتح شامات و مصر نیز محقق نشد، اما در مهم‌ترین اقدام نظامی امپراطوری مغول جهت تحکیم فتوحات غربی پس از سرکوب کانون‌های مقاومت در ایران و بین‌النهرین، ادامه پیشروی‌ها تا شامات و مصر و تسلط بر حوزه مدیترانه در زمره برنامه‌های اصلی ماموریت هلاکو به سوی غرب قرار گرفت.اگرچه در دوران فرمانروایی ایلخانان بر ایران، پیگیری اهداف نظامی در غرب، به سبب پاره‌ای تحولات درونی امپراتوری پهناور مغول و تغییرات داخلی نظام سیاسی ایلخانی، چشم‌اندازهای متفاوتی یافت، اما همواره دست یابی بر شامات و مصر از دغدغه‌های اصلی حکومت ایلخانی و اشراف ایلی مغول بود. تجزیه سیاسی امپراطوری مغول، تشکیل حکومت مقتدر ممالیک در مصر و تجدید نهاد خلافت عباسی در قاهره از جمله عوامل مهم در تغییر شرایط تاریخی در پایان دوره نخست حکومت ایلخانی بود که علاوه‌بر اهمیت در مناسبات خارجی، در پاره‌ای تغییرات درونی حکومت ایلخانی نیز قابل تأمل است.بدین‌روی مناسبات با مصر به‌عنوان عرصه‌ای در روابط خارجی ایلخانان به سبب پیوند ویژه با تحولات داخلی حکومت ایلخانی باید با تأمل بر پاره‌ای رویکردهای اساسی مورد مطالعه و ارزیابی قرار گیرد.این مقاله به سبب شرایط و پاره‌ای ویژگی‌های دوران ایلخانی به خصوص بروز جدی تاثیرگذاری‌های متقابل عوامل خارجی و داخلی در دوران سلطنت احمد تگودار(683-681 ه)به رویکردهای اساسی در مناسبات ایلخانان و مصر، به ویژه در دوره موردنظر بر پایه منابع موجود، خصوصا مکاتبات فی مابین ایلخان مسلمان و سلطان مملوک می‌پردازد.

خلاصه ماشینی:

"بررسی محتوای نامه احمد، تلاش او را برای جلب اعتماد سلطان مملوک به این‌که اعتقاد و ایمان وی به اسلام واقعی است و فراهم ساختن زمینه‌های مصلح و آرامش و (1)-نگاه کنید به رشید الدین همان، ج 2 ص 1130، وصاف الحضره، فضل الله شیرازی، تاریخ وصاف الحضره در احوال سلاطین مغول به اهتمام محمد مهدی اصفهانی، (تهران، ابن سینا، 1338)، ص 113 و ابن العبری، غریغوریوس ابو الفرج اهرون، ترجمه تاریخ مختصر الدول، محمد علی تاج پور و حشمت الله ریاحی، (تهران، اطلاعات، 1364)ص 385، 388، ابن خلدون العبر، تاریخ ابن خلدون، ترجمه عبد المحمد آیتی، (تهران مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1368)، جلد چهارم، ص 594 و محمود بن محمد آقسرایی، تاریخ سلاجقه مسامره الخبار مسایره الخیار، باهتمام و تصحیح دکتر عثمان توران، (تهران، اساطیر، 1362)چاپ دوم، ص برقراری روابط بازرگانی به گونه‌ای آشکار نشان می‌دهد. بدین‌روی با چنین تفاوت نگرشی، سلطان مملوک به خوبی می‌دانست تمایل ایلخان به دوستی بیشتر به سبب مشکلات داخلی است و اسلام‌آوردن او به معنی پایان درگیری‌ها و رقابتهای سیاسی، نظامی و اقتصادی در روابط دو جانبه نیست، زیرا همان گونه که پیشتر نیز اشاره شد، سیاست توسعه‌طلبانه ایلخانان به سوی غرب اگرچه در چارچوب اهداف راهبردی دربار مرکزی و تصمیمات قوریلتای شاهزادگان و امرا و منافع ایشان و تضادهای اعتقادی و فرهنگی قابل تأمل بود، اما پس از بروز گسیختگی‌های درونی امپراتوری، پیش گرفتن چنین سیاستی از سوی ایلخانان از منظر مقتضیات سرزمینی که برآن فرمان می‌راندند، یعنی ایران، قابل توجه بود."


برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.